Artikel 2.13 Ow: Welke waternormen moet de provincie stellen?

Op twee punten heeft de provincie geen keuze. In de omgevingsverordening moeten omgevingswaarden staan voor de veiligheid van waterkeringen die de provincie zelf aanwijst, en voor de gemiddelde kans per jaar dat een aangewezen gebied overstroomt. Het woord "in ieder geval" in het eerste lid maakt duidelijk dat dit een ondergrens is: meer mag, minder niet.

Daarmee legt de provincie het beschermingsniveau vast waarop het regionale watersysteem moet zijn ingericht. Het artikel noemt zelf de twee belangen waar het om gaat: de veiligheid, en het voorkomen of beperken van wateroverlast. Wie langs een regionale kering woont of onderneemt, vindt het niveau van bescherming dus niet in een landelijke norm maar in de verordening van zijn eigen provincie.

Twee soorten normen in één artikel

Onderdeel a van het eerste lid gaat over de kering zelf: hoe sterk moet die zijn. Het betreft uitsluitend andere dan primaire waterkeringen, en alleen voor zover die niet bij het Rijk in beheer zijn. Onderdeel b gaat niet over een kering maar over een gebied: hoe groot mag de kans zijn dat dat gebied onder water loopt. Die kans is de maat voor de berging en de afvoer die de regionale wateren moeten kunnen verwerken.

Voor primaire waterkeringen loopt de normering langs een andere weg: die hoort bij de verplichte omgevingswaarden van het Rijk (artikel 2.15 Ow). Ziet de provincie een kering over het hoofd, dan valt die dus niet automatisch onder een rijksnorm.

De provincie kiest zelf welke keringen en gebieden

De plicht geldt voor de keringen en gebieden die bij de verordening zijn aangewezen. De provincie bepaalt dus zelf de omvang van haar eigen verplichting: zij wijst aan, en voor wat zij aanwijst moet zij een waarde vaststellen. Die keuze is geen vrijblijvende: artikel 2.10 Ow stelt eisen aan de aard van een omgevingswaarde, aan de termijn waarbinnen eraan moet worden voldaan, aan de locaties waarvoor zij geldt en aan de onderbouwing.

Nadere regels over het waterkerend vermogen

Een veiligheidsnorm voor een kering is pas te gebruiken als vaststaat hoe je het waterkerend vermogen van die kering meet. Daarover gaat het tweede lid: voor de keringen uit onderdeel a moeten bij of krachtens de verordening nadere regels komen, voor locaties die daarbij worden aangegeven. "Bij of krachtens" betekent dat de provincie die uitwerking ook aan een lagere regeling kan overlaten.

Een tuinder heeft zijn kassen in een polder die de provincie in de omgevingsverordening heeft aangewezen, met een kans op overstroming van eens in de honderd jaar. Bij een nieuwe watertoets blijkt die kans groter te zijn geworden. De tuinder kan dan nagaan welke waarde voor zijn gebied geldt, en wie aan zet is om het verschil te overbruggen.

In de praktijk

• Voor bewoners en ondernemers: kijk in de omgevingsverordening van de provincie of uw perceel in een aangewezen gebied ligt, en welke waarde daar geldt. Dat getal zegt meer over uw risico dan de hoogte van de dijk in de buurt.
• Voor de beheerder: de nadere regels van het tweede lid bepalen hoe het waterkerend vermogen wordt vastgesteld. Zonder die regels is een beoordeling van de kering niet af te zetten tegen de norm.

Dit artikel bevat alleen de verplichte waarden. Naast deze waarden kan de provincie op grond van artikel 2.12 Ow ook andere omgevingswaarden vaststellen. Wordt een vastgestelde waarde niet gehaald of dreigt dat, dan treedt de programmaplicht van artikel 3.10 Ow in werking; of dat zo is, blijkt uit de monitoring op grond van artikel 20.1 Ow.