Artikel 4.35 Ow: Bomen kappen en herplanten

Een bos of een houtwal die wordt gekapt, hoort weer terug te komen. Dat is de kern van de rijksregels over houtopstanden, en dit artikel bepaalt binnen welke grenzen die regels worden gesteld. Het gaat daarbij niet alleen om het vellen, maar ook om het beheren van een houtopstand.

Artikel 4.3 Ow is de grondslag voor die regels; ze zijn opgenomen in het Besluit activiteiten leefomgeving, een algemene maatregel van bestuur. Dit artikel richt zich tot de regelgever: het noemt de doelen die de regels mogen dienen en de uitkomst die er in ieder geval in moet zijn verzekerd.

Drie doelen

De regels mogen worden gesteld met het oog op de instandhouding van het bosareaal, de natuurbescherming of het beschermen van landschappelijke waarden. Het eerste doel is er een van oppervlakte: het totale bosoppervlak in Nederland mag niet stilletjes slinken. Het tweede kijkt naar wat er in zo'n houtopstand leeft, het derde naar wat een houtwal of laan betekent voor het beeld van het landschap.

De herbeplantingsplicht

Het tweede lid bevat de kern: na het vellen of het anders tenietgaan van een houtopstand moet herbeplanting plaatsvinden, en wel op bosbouwkundig verantwoorde wijze. Dat betekent dat er niet zomaar iets mag worden teruggezet — de nieuwe opstand moet in soort, aantal en opzet kunnen uitgroeien tot een volwaardige vervanging. Hoe dat precies wordt getoetst, is uitgewerkt in het besluit.

Ook als de bomen niet door kap verdwijnen

De woorden 'of het anders tenietgaan' zijn van belang. De verplichting hangt niet aan het besluit om te kappen, maar aan het verdwijnen van de houtopstand. Gaat een perceel verloren door storm, brand of ziekte, dan komt de plicht om te herbeplanten net zo goed in beeld.

Een voorbeeld. Een eigenaar van een klein bosperceel laat een deel van zijn opstand oogsten om het hout te verkopen. Dat hij daarna moet herbeplanten, staat met dit artikel vast; hoeveel tijd hij daarvoor heeft en waaraan de nieuwe aanplant moet voldoen, leest hij in het Besluit activiteiten leefomgeving. Waait een jaar later een ander deel van het perceel om, dan ontstaat dezelfde verplichting zonder dat hij zelf iets heeft gedaan.

In de praktijk

• Voor de eigenaar: reken de kosten en de ruimte voor herbeplanting mee in de opbrengst van een kapplan, want de plicht volgt op het vellen en is geen keuze achteraf.
• Voor de omgeving: gemeentelijke regels over het kappen van bomen staan hier los van en kunnen in het omgevingsplan zijn opgenomen (artikel 4.1 Ow), dus beide sporen moeten worden nagelopen.

Of voor een activiteit een melding volstaat of een omgevingsvergunning nodig is, wordt bij de rijksregels zelf bepaald (artikel 4.4 Ow). Naast deze rijksregels kan de gemeente in het omgevingsplan eigen regels over bomen en groen stellen op grond van artikel 4.1 Ow; die twee stelsels gelden naast elkaar.