Artikel 15.7 Ow: Het forfait van vier procent

Niet elk nadeel van rechtmatig overheidsoptreden wordt vergoed: wat tot het normale maatschappelijke risico hoort, blijft voor eigen rekening. Artikel 4:126 Awb noemt die drempel, maar vult hem niet met een getal. Dit artikel doet dat wel voor één situatie: waardevermindering van een onroerende zaak door een activiteit die buiten de eigen locatie wordt toegestaan of door een maatregel die daarbuiten wordt getroffen.

Een deel ter grootte van vier procent van de waarde van de zaak onmiddellijk voor het ontstaan van de schade wordt dan aangemerkt als behorend tot het normale maatschappelijke risico. Dat maakt de uitkomst vooraf te berekenen, voor de eigenaar en voor het bevoegd gezag.

Rekenen met het forfait

De vier procent wordt niet van het schadebedrag genomen maar van de waarde van de onroerende zaak. Bij een woning met een waarde van 400.000 euro blijft dus 16.000 euro voor rekening van de eigenaar. Is de waardedaling 25.000 euro, dan gaat het over de resterende 9.000 euro. Is de daling 12.000 euro, dan komt er langs deze weg geen vergoeding. De waarde wordt genomen onmiddellijk voor het ontstaan van de schade, en dat moment volgt uit artikel 15.3 of 15.4 Ow. Bij een duurder pand is de drempel in euro's dus hoger dan bij een goedkoper pand, terwijl de overlast dezelfde kan zijn.

Meerdere besluiten, één drempel

Heeft de aanvraag betrekking op verschillende besluiten die met elkaar samenhangen, dan past het bevoegd gezag het forfait toe op de schade uit die besluiten gezamenlijk. De drempel wordt dan niet per besluit afgetrokken. Is het forfait al toegepast bij een eerdere aanvraag over waardevermindering van dezelfde onroerende zaak, dan kan het bevoegd gezag het bij een volgende aanvraag buiten toepassing laten. Die bevoegdheid voorkomt dat bij elke nieuwe ontwikkeling in de omgeving opnieuw het volle bedrag wordt afgetrokken.

Wat bij algemene maatregel van bestuur kan volgen

Het vierde lid maakt het mogelijk gevallen aan te wijzen waarin de schade wordt geacht niet boven het normale maatschappelijke risico uit te gaan. Die aanwijzing staat dus niet in de wet zelf maar een niveau lager. De wet zegt dat dit deel tot het normale maatschappelijke risico hoort; of daarnaast nog meer binnen dat risico valt, moet uit artikel 4:126 Awb volgen.

In de praktijk

• Voor de aanvrager: reken het forfait zelf door voordat kosten voor een taxatie worden gemaakt; bij een beperkte daling blijft er niets over.
• Voor de aanvrager met meer dan één besluit: dien samenhangende besluiten in één aanvraag in, zodat de drempel één keer wordt toegepast.
• Voor het bevoegd gezag: leg in de beslissing vast van welke waarde het forfait is afgeleid en op welk moment die waarde is bepaald.

Het forfait werkt op de uitkomst van de vergelijking uit artikel 15.3 of 15.4 Ow. Welk besluit of welke activiteit die vergelijking in gang zet, volgt uit artikel 15.1 Ow. Bij de gedoogplichten van afdeling 15.2 geldt dit forfait niet.