Artikel 16.83a Ow: Rechtstreeks naar de rechter bij woningbouw

Wie het niet eens is met een beslissing op een vergunningaanvraag, moet volgens de hoofdregel van artikel 7:1 Awb eerst bezwaar maken bij het bestuursorgaan zelf. Artikel 7:1a Awb biedt daarop een uitweg: de indiener van het bezwaar kan het bestuursorgaan vragen in te stemmen met rechtstreeks beroep bij de bestuursrechter, zodat de bezwaarfase wordt overgeslagen. Dat verzoek moet volgens de Awb in het bezwaarschrift staan.

Dit artikel laat die eis vervallen voor een categorie zaken: het bezwaar tegen een beslissing op een aanvraag om een omgevingsvergunning voor een bouwactiviteit of voor een omgevingsplanactiviteit die uit een bouwactiviteit bestaat, als het gaat om een woningbouwproject van ten minste een woning. In die zaken mag het schriftelijke verzoek ook buiten het bezwaarschrift worden gedaan.

Wat er niet verandert

Alleen het moment en de plaats van het verzoek wijzigen. Het verzoek moet nog steeds schriftelijk zijn, en het bestuursorgaan beslist nog steeds zelf of het ermee instemt; die beoordeling en de verdere gang van zaken blijven in artikel 7:1a Awb staan. Stemt het bestuursorgaan niet in, dan loopt de zaak langs de gewone bezwaarroute verder.

Waarom alleen woningbouw

De drempel van ten minste een woning is laag: ook een enkele woning valt eronder. De regel hoort bij een reeks bepalingen die de rechtsgang bij woningbouw korter maken. De winst zit vooral in zaken waarin partijen zien dat het geschil toch bij de rechter eindigt; dan hoeft niet eerst een bezwaarprocedure te worden doorlopen die aan de uitkomst niets verandert.

Wat u ermee opgeeft

Rechtstreeks beroep levert tijdwinst op, maar kost een ronde. In bezwaar beoordeelt het bestuursorgaan het besluit volledig opnieuw, met de feiten en belangen zoals die er op dat moment liggen (artikel 7:11 Awb); dat kan tot een aangepast besluit leiden zonder dat er een rechter aan te pas komt. Wie die ronde overslaat, legt het geschil meteen voor aan een rechter die het besluit toetst in plaats van het over te doen.

Een voorbeeld. Een ontwikkelaar krijgt een vergunning voor twaalf woningen; twee buren maken bezwaar. Partijen zien dat de kern van het geschil een juridische vraag over het omgevingsplan is. De buren dienen hun bezwaarschrift in en sturen kort daarna een brief waarin zij vragen om rechtstreeks beroep. Dat het verzoek niet in het bezwaarschrift zelf stond, staat er niet aan in de weg.

In de praktijk

• Voor de bezwaarmaker: doe het verzoek schriftelijk en zo vroeg mogelijk, zodat het bestuursorgaan er nog voor de hoorzitting over kan beslissen.
• Voor het bestuursorgaan: beoordeel een los ingekomen verzoek inhoudelijk en wijs het niet af op de grond dat het niet in het bezwaarschrift staat.

Deze bepaling hoort bij de andere woningbouwbepalingen in deze paragraaf: artikel 16.86a Ow over het achterwege laten van een tweede zitting en artikel 16.87b Ow over een verkorte uitspraak in hoger beroep. Welke activiteiten vergunningplichtig zijn, volgt uit artikel 5.1 Ow.