Artikel 20.18 Ow: Wie onderzoekt de staat van de leefomgeving?

Ten minste eens per vier jaar moet er een wetenschappelijk rapport liggen over de manier waarop de kwaliteit van de fysieke leefomgeving zich ontwikkelt. Het Planbureau voor de Leefomgeving maakt dat rapport. Welke onderdelen of aspecten van de leefomgeving erin aan de orde komen, staat niet in de wet: die worden bij ministeriële regeling aangewezen.

Daarnaast is er een tweede rapport, met een eigen onderwerp en een eigen opsteller. Onze Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap brengt ook ten minste eens per vier jaar een wetenschappelijk rapport uit, over de ontwikkeling van de staat van cultureel erfgoed en werelderfgoed.

Onderzoek is geen monitoring en geen verslag

Dit artikel staat in de afdeling over evaluatie, en dat is niet zonder betekenis. Monitoring (artikel 20.1 Ow) bewaakt of een concrete omgevingswaarde wordt gehaald. Verslaglegging (artikel 20.14 Ow) legt de uitkomsten daarvan vast en maakt ze kenbaar. Een wetenschappelijk rapport doet iets anders: het beschrijft een ontwikkeling over langere tijd en zet de cijfers in een breder verband. Het is dus geen meetverplichting en geen rapportage over het halen van normen.

De derde taak: natuuronderzoek

Het derde lid legt geen rapportplicht op, maar een bevorderingstaak. Onze Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur bevordert het onderzoek en wetenschappelijk werk, bedoeld in artikel 10, eerste lid, van de vogelrichtlijn en artikel 18, eerste lid, van de habitatrichtlijn. De wet legt hier dus vast welke minister aan die Europese onderzoeksverplichting gebonden is; zij schrijft niet voor welk onderzoek er moet komen.

Vier jaar is een ondergrens

De wet zegt 'ten minste eenmaal in de vier jaar'. Vaker rapporteren mag dus wel, minder vaak niet. Die ondergrens geldt voor beide rapporten afzonderlijk: ze hoeven niet gelijk op te lopen en niet in hetzelfde jaar te verschijnen.

Een voorbeeld. Een ondernemer wil zijn bedrijfspand uitbreiden in een gebied waarvan hij vermoedt dat de luchtkwaliteit al jaren onder druk staat. Een vierjaarlijks rapport uit deze afdeling vertelt hem niet of in zijn straat een omgevingswaarde wordt overschreden; daarvoor heeft hij de monitoringsgegevens nodig. Het rapport helpt hem wel om te begrijpen welke kant het met zijn regio op gaat.

In de praktijk

• Voor wie cijfers zoekt: bepaal eerst uw vraag - gaat het om het halen van een norm, dan zijn de monitorings- en verslagstukken de bron en niet het vierjaarlijkse rapport.
• Voor wie met erfgoed werkt: het rapport over cultureel erfgoed en werelderfgoed komt van een andere minister en volgt een eigen spoor; het is geen onderdeel van het rapport van het Planbureau.

De omvang van de opdracht aan het Planbureau wordt bij ministeriële regeling bepaald; zoek die dus daar en niet in de wet. Binnen hoofdstuk 20 hoort dit artikel samen met artikel 20.19 Ow, de andere evaluatieverplichting, en staat het los van de monitorings-, verslag- en registratieverplichtingen in de artikelen 20.1 Ow, 20.14 Ow en 20.10 Ow.