Artikel 19.9a Ow: Wanneer geldt de regeling voor een bodemvondst?

Dit artikel bepaalt wanneer de regeling voor een toevalsvondst van verontreiniging op of in de bodem van toepassing is. Naar het oordeel van het bevoegd gezag moeten twee voorwaarden zijn vervuld: er bestaat ten minste een redelijk vermoeden van zo'n toevalsvondst, en er zijn onmiddellijk tijdelijke beschermingsmaatregelen nodig om onaanvaardbare risico's voor de gezondheid door directe of indirecte blootstelling te voorkomen of te beperken. Onderzoek naar de aard en omvang van die risico's hoort bij die maatregelen.

De lat ligt dus niet bij zekerheid. Een redelijk vermoeden is genoeg, omdat wachten op uitsluitsel het risico zelf vergroot. Daar staat tegenover dat het alleen om risico's voor de gezondheid gaat en alleen om maatregelen die niet kunnen wachten.

Wanneer een risico onaanvaardbaar is

Het artikel geeft twee ondergrenzen. Bij directe blootstelling is in ieder geval sprake van een onaanvaardbaar risico als de concentraties van stoffen hoger zijn dan de ten hoogste toelaatbare concentraties die op grond van artikel 2.24 Ow zijn vastgesteld. Die waarden staan niet in de wet maar in het Besluit kwaliteit leefomgeving.

Bij indirecte blootstelling is in ieder geval sprake van een onaanvaardbaar risico wanneer de kwaliteit van drinkwatervoorraden aanzienlijk wordt bedreigd doordat de aangetroffen verontreiniging het grondwater kan bereiken. De woorden in ieder geval betekenen dat dit geen uitputtende opsomming is: ook andere situaties kunnen onaanvaardbaar zijn.

Tijdelijk, en dus geen sanering

Het vierde lid zet de grens scherp: tijdelijke beschermingsmaatregelen strekken niet tot het ongedaan maken van de aangetroffen verontreiniging. Deze afdeling is er om blootstelling af te snijden, bijvoorbeeld door afdekken, afsluiten, het gebruik beperken of meten. Het schoonmaken van een locatie valt er niet onder en loopt langs de gewone regels over activiteiten in de bodem.

Een voorbeeld. Bij het aanleggen van een tuin op een oud bedrijfsperceel komt verontreinigde grond naar boven. Metingen wijzen uit dat de concentraties boven de toelaatbare waarden liggen en in de tuin spelen dagelijks kinderen. Dan is aan beide voorwaarden voldaan: er is een redelijk vermoeden en er is onmiddellijk iets nodig. Het afdekken van de grond valt onder deze afdeling, het afgraven ervan niet.

In de praktijk

• Voor de eigenaar: reken erop dat het bevoegd gezag maatregelen kan vragen voordat de omvang van de verontreiniging vaststaat; het onderzoek is onderdeel van de maatregel en niet een voorwaarde daarvoor.
• Voor het bevoegd gezag: leg vast op welke blootstellingsroute het vermoeden rust; de twee ondergrenzen in dit artikel gaan over verschillende routes en vragen een verschillende onderbouwing.

Wie bevoegd gezag is, staat in artikel 19.9b Ow. Welke maatregelen kunnen worden opgelegd, staat in artikel 19.9c Ow; de kosten daarvan in artikel 19.9d Ow.