Artikel 16.5 Ow: Hoe oud mag een onderzoek zijn?

Onderzoek voor een besluit over de fysieke leefomgeving veroudert, maar niet alles hoeft telkens opnieuw. Dit artikel geeft een vuistregel: een rapport met gegevens, een onderzoek of een inventarisatie dat bij het ontwerpbesluit is gebruikt — of bij de aanvraag, als er geen ontwerpbesluit is — mag in ieder geval worden gebruikt als het bij de vaststelling van het besluit niet ouder is dan twee jaar.

Daarmee hoeft een procedure niet opnieuw te beginnen omdat er tussentijds nieuwe cijfers of nieuwe rekenresultaten zijn. Voor wie een plan of een vergunning voorbereidt geeft dat rust: het onderzoek dat aan het begin op tafel lag, blijft binnen die twee jaar bruikbaar.

Ouder dan twee jaar

Dat materiaal ouder is dan twee jaar maakt het niet onbruikbaar. Het tweede lid staat gebruik toe, maar dan moet worden onderbouwd dat de gegevens nog actueel zijn. Het verschil zit dus in de motivering: binnen twee jaar hoeft die niet, daarbuiten wel.

Alleen over de ouderdom

De regel zegt niets over de kwaliteit of de juistheid van het onderzoek. Dat een rapport jong is, maakt het niet goed. De eis dat een bestuursorgaan de nodige kennis over de feiten verzamelt voordat het beslist blijft onverkort staan (artikel 3:2 Awb), net als de motiveringseisen van afdeling 3.7 Awb.

Wat eronder valt

Het artikel noemt drie soorten stukken: rapporten met gegevens, onderzoeken en inventarisaties. Dat laatste woord is van praktisch belang, want het brengt bijvoorbeeld een inventarisatie van de aanwezige bebouwing of van aanwezige stoffen onder dezelfde regel. Ook de bron is begrensd: het moet gaan om materiaal dat bij het ontwerpbesluit of bij de aanvraag is gebruikt, niet om stukken die pas achteraf worden opgevoerd.

Natuur valt erbuiten

Het derde lid haalt besluiten over een Natura 2000-activiteit of een flora- en fauna-activiteit uit de tweejaarsregel. Daar gaat het om de staat van gebieden en soorten op het moment van het besluit, en die kan in twee jaar sterk veranderen. Dat bestaand onderzoek er nooit mag worden gebruikt staat er niet: alleen de vaste houdbaarheid van twee jaar geldt er niet.

Een ondernemer vraagt een vergunning aan voor de uitbreiding van een bedrijfshal en levert een akoestisch rapport van twintig maanden oud mee. Het bevoegd gezag mag dat gebruiken. Loopt de procedure uit en is het rapport bij de vaststelling twee jaar en twee maanden oud, dan moet in het besluit worden uitgelegd waarom de uitkomsten nog kloppen — bijvoorbeeld omdat de omgeving ongewijzigd is.

In de praktijk

• Voor de aanvrager: let op de datum van je rapporten ten opzichte van de verwachte besluitdatum, niet ten opzichte van de dag van indienen.
• Voor de omgeving: betwist je de actualiteit van een onderzoek, doe dat dan in een zienswijze, zodat het bevoegd gezag daar in het besluit op in moet gaan.

Dit artikel staat in de paragraaf over het gebruik van gegevens en methoden en werkt samen met artikel 16.6 Ow, dat gaat over de meet- en rekenmethoden waarmee de gevolgen van een besluit worden beoordeeld.