Artikel 13.1a Ow: Leges van gemeente, waterschap en provincie

Gemeenten, waterschappen en provincies mogen rechten heffen voor het in behandeling nemen van een aanvraag om een omgevingsvergunning en voor een aanvraag om wijziging van de voorschriften of om intrekking van zo'n vergunning. Voor provincies komt daar één bevoegdheid bij: zij kunnen ook rechten heffen voor het behandelen van een verzoek om tegemoetkoming in schade die is aangericht door in het wild levende dieren (artikel 15.53 Ow).

De bevoegdheid hangt aan het in behandeling nemen, niet aan de uitkomst. Wordt de vergunning geweigerd, dan blijven de leges verschuldigd: het werk is dan immers verricht. Wie de kosten van een traject wil beheersen, laat daarom eerst toetsen of een aanvraag kans maakt voordat hij die indient.

Lokale belasting, dus een eigen verordening

De wet geeft alleen de bevoegdheid. De tarieven zelf staan in een verordening van de gemeenteraad, van het algemeen bestuur van het waterschap of van provinciale staten. Die verordeningen lopen uiteen: de ene kent een vast bedrag per aanvraag, de andere een staffel. Voor hetzelfde plan kan de nota in twee gemeenten dus flink verschillen.

Welke regels er verder gelden

Het tweede tot en met vierde lid schakelen het belastingrecht van de betrokken bestuurslaag in. Worden de rechten door een gemeente geheven, dan gelden de aangewezen paragrafen van hoofdstuk XV van de Gemeentewet en worden de rechten aangemerkt als gemeentelijke belastingen. Voor het waterschap wijst de wet naar de Waterschapswet, voor de provincie naar de Provinciewet. Via artikel 229b van de Gemeentewet, artikel 115, derde lid, van de Waterschapswet en artikel 225 van de Provinciewet geldt bovendien dat de geraamde baten van de rechten niet boven de geraamde lasten mogen uitkomen.

Gevolg voor de rechtsbescherming

Dat de leges als lokale belasting gelden, heeft een praktisch gevolg: een geschil over de nota loopt langs de fiscale weg en staat los van de procedure over de vergunning zelf. Wie het met beide niet eens is, heeft dus met twee trajecten en twee termijnen te maken.

Een ondernemer vraagt een omgevingsvergunning aan om een loods te verbouwen tot vier appartementen. De gemeente neemt de aanvraag in behandeling en stuurt een nota op grond van haar verordening. Halverwege blijkt dat het omgevingsplan de woonfunctie niet toelaat en de aanvraag wordt geweigerd. De nota blijft verschuldigd; wel kan de ondernemer in de verordening nagaan of die een vermindering kent voor een geweigerde of ingetrokken aanvraag.

In de praktijk

• Voor de aanvrager: vraag het tarief op vóór de aanvraag en kijk of de verordening een regeling kent voor intrekking of weigering.
• Voor wie bezwaar maakt: let erop dat de termijn voor de legesnota apart loopt van de termijn tegen het besluit op de aanvraag.

Het Rijk heeft een eigen legesbevoegdheid in artikel 13.1 Ow. Over de berekening en de bedragen van de hier bedoelde rechten kunnen bij algemene maatregel van bestuur regels worden gesteld (artikel 13.2 Ow). Moet een ander bestuursorgaan met de beslissing instemmen, dan regelt artikel 13.2a Ow de verrekening tussen de betrokken overheden.