Artikel 16.19 Ow: Advies en instemming bij ambtshalve wijziging

De regeling over advies en instemming is geschreven voor besluiten op aanvraag. Wordt zo'n besluit later ambtshalve gewijzigd of ingetrokken, dan zou die regeling buiten beeld vallen: er is dan immers geen aanvraag. Dit artikel voorkomt dat de adviseurs en instemmingsorganen bij zulke vervolgbesluiten geen rol meer hebben.

Het eerste lid verklaart de artikelen 16.15 tot en met 16.18 Ow van overeenkomstige toepassing, én de regels die op grond van de artikelen 16.15 tot en met 16.17 Ow bij algemene maatregel van bestuur zijn gesteld. Dat tweede deel is wezenlijk: welke bestuursorganen adviseren of instemmen en op welke gronden, staat niet in de wet maar in het Omgevingsbesluit. Zonder die toevoeging zou alleen het lege kader meelopen.

De spiegelregel

Er zit een harde grens in: het geldt alleen voor zover die artikelen en regels op de aanvraag om het eerdere besluit van toepassing zijn geweest. Wie bij de oorspronkelijke aanvraag niet mocht adviseren of instemmen, krijgt dat recht niet bij een latere intrekking. En wie het toen wel had, houdt het. De betrokkenheid bij het vervolgbesluit is dus een spiegel van de betrokkenheid bij het besluit waarop het teruggrijpt.

Wat in de plaats van de aanvraag komt

Het tweede lid lost het praktische probleem op: het voorgenomen ambtshalve besluit wordt gelijkgesteld met een aanvraag. Alles wat de wet aan de aanvraag ophangt, hangt daarmee aan het voornemen — het verzoek om advies, het verzoek om instemming en de stukken die daarbij horen.

Dat betekent wel dat het bevoegd gezag zelf moet bepalen wanneer het voornemen genoeg vorm heeft om er advies over te vragen. Bij een aanvraag ligt dat ijkpunt vast; bij een ambtshalve traject niet, en er is niet altijd een ontwerpbesluit omdat afdeling 3.4 Awb niet altijd van toepassing is. Loopt er naast het advies ook een instemming, dan is afstemming met het adviesorgaan over het moment van advies extra van belang.

Een gemeente heeft jaren eerder een omgevingsvergunning verleend aan een bedrijf, destijds met instemming van een rijksorgaan. Nu wil de gemeente de vergunningvoorschriften ambtshalve aanscherpen. Hetzelfde rijksorgaan moet opnieuw worden betrokken, in dezelfde rol als toen. Had het bij de oorspronkelijke aanvraag alleen een adviesrecht, dan is er nu ook alleen een adviesrecht.

In de praktijk

• Voor de houder van de vergunning: vraag bij een voorgenomen ambtshalve wijziging op welke adviezen en instemmingen het bevoegd gezag zich baseert; die stukken horen bij het dossier.
• Voor het bevoegd gezag: leg vast welke adviseurs en instemmingsorganen bij de oorspronkelijke aanvraag betrokken waren, want dat bepaalt de kring bij elk later ambtshalve besluit.

De termijn van vier weken uit artikel 16.18 Ow loopt hier mee. Voor het projectbesluit geeft artikel 16.20 Ow een vergelijkbare schakel, met eigen uitzonderingen op de instemming.