Artikel 4.30 Ow: Natura 2000: welke rijksregels gelden?

Dit artikel bepaalt waarvoor de landelijke regels over activiteiten rond beschermde natuurgebieden worden gesteld. Het gaat om twee groepen: Natura 2000-activiteiten, en activiteiten met mogelijke verslechterende of significant verstorende gevolgen voor een Natura 2000-gebied of een bijzonder nationaal natuurgebied. Het oogmerk is de natuurbescherming.

Het tweede lid geeft de ondergrens: de regels moeten ertoe strekken dat mogelijke verslechterende of significant verstorende gevolgen voor het betrokken gebied worden voorkomen. Opvallend is het woord mogelijke. Het gaat niet pas om schade die vaststaat, maar om de kans daarop; bij natuurbescherming wordt vooraf gekeken en niet achteraf gerepareerd.

Welke gebieden

Welke gebieden het betreft, is niet in dit artikel bepaald. Natura 2000-gebieden en bijzondere nationale natuurgebieden worden aangewezen en begrensd op grond van artikel 2.44 Ow. De aanwijzing bevat ook de natuurwaarden waarom het gaat, en daarmee de maatstaf waaraan een activiteit wordt afgemeten.

Algemene regels naast de vergunning

Voor een Natura 2000-activiteit kan een omgevingsvergunning nodig zijn op grond van artikel 5.1 Ow; de beoordelingsregels daarvoor staan in het Besluit kwaliteit leefomgeving. Dit artikel gaat juist over de gevallen waarin de wetgever met algemene regels werkt in plaats van met een aanvraag per geval. Die regels staan in het Besluit activiteiten leefomgeving. Naast de concrete voorschriften geldt de specifieke zorgplicht voor de activiteit, die zelfstandig kan worden gehandhaafd en die iets anders is dan de algemene zorgplicht van artikel 1.6 Ow en artikel 1.7 Ow.

Mogelijke gevolgen, ook van buiten het gebied

De tweede groep activiteiten is ruim omschreven: zij hoeft niet in het gebied plaats te vinden. Een activiteit buiten de grens die verslechterende of significant verstorende gevolgen kan hebben, valt er ook onder. Bij een vergunningaanvraag kan daarom een passende beoordeling van de gevolgen voor het gebied nodig zijn (artikel 16.53c Ow).

Een voorbeeld. Een loonwerker wil in de rand van een beschermd duingebied werkzaamheden uitvoeren. Ook als die activiteit niet vergunningplichtig is, gelden de algemene regels en de specifieke zorgplicht: hij moet rekening houden met het broedseizoen en met verstoring door geluid, en bij twijfel navragen wat voor het gebied is aangewezen.

In de praktijk

• Voor de initiatiefnemer: kijk niet alleen naar de afstand tot het gebied, want ook gevolgen op afstand kunnen verslechterend of verstorend zijn.
• Voor de omgeving: gebruik de aanwijzing van het gebied als vertrekpunt, omdat daarin staat welke waarden worden beschermd.

De grondslag staat in artikel 4.3 Ow. De aanwijzing van natuurgebieden staat in artikel 2.44 Ow en de toegangsbeperking in artikel 2.45 Ow. Rijksregels over flora- en fauna-activiteiten staan in artikel 4.38 Ow.