Artikel 17.10 Ow: Wat doet de StAB in een beroepsprocedure?

De wet bepaalt dat er een Stichting Advisering Bestuursrechtspraak voor Milieu en Ruimtelijke Ordening is, in de praktijk de StAB genoemd, en geeft haar één taak: op verzoek van de bestuursrechter een deskundigenbericht uitbrengen, op onpartijdige en onafhankelijke wijze.

Dat bericht kan over twee soorten zaken gaan. Ten eerste over beroepen tegen besluiten op grond van de Omgevingswet zelf. Ten tweede over beroepen tegen besluiten op grond van andere wetten, maar alleen als het onderwerp samenhangt met de fysieke leefomgeving of met activiteiten die daarvoor gevolgen hebben. De taak is dus niet beperkt tot deze wet, maar wel tot dit werkterrein.

Alleen de rechter vraagt erom

Het initiatief ligt bij de bestuursrechter en niet bij partijen of bij het bestuursorgaan. De rechter beslist of hij een deskundige inschakelt; de regels daarover staan in de Awb, onder meer in artikel 8:47 Awb. Een partij kan daar wel om vragen, maar kan een bericht niet afdwingen en kan de StAB ook niet zelf inschakelen als eigen deskundige.

Een adviseur, geen adviesorgaan

De stichting staat in afdeling 17.3 en niet bij de adviesorganen van afdeling 17.1. Dat heeft gevolgen: de algemene bepalingen van paragraaf 17.1.1 gelden niet voor haar (artikel 17.1 Ow). Er is dus geen minister die haar bestuur benoemt en de meegeldende artikelen van de Kaderwet adviescolleges zijn hier niet van toepassing. De stichting is een privaatrechtelijke rechtspersoon die bij wet een taak in de rechtspraak heeft gekregen.

Onpartijdigheid van de betrokken personen

Het derde lid richt zich op de mensen achter de stichting: wie deel uitmaakt van haar organen en wie bij haar in dienst is, vervult geen functies en betrekkingen waarvan de uitoefening ongewenst is met het oog op de onpartijdigheid en onafhankelijkheid van de stichting of het vertrouwen daarin. Dat is een open norm. De wet somt geen verboden functies op, maar maakt wel duidelijk dat ook de schijn van partijdigheid meeweegt.

Een voorbeeld. Een ondernemer stelt beroep in tegen een omgevingsvergunning voor een bedrijf naast zijn perceel en bestrijdt de geluidberekeningen die aan de vergunning ten grondslag liggen. De rechter kan de StAB vragen die berekeningen door te rekenen. Het bericht komt in het dossier en geldt voor alle partijen; hoe zij erop kunnen reageren, volgt uit de Awb.

In de praktijk

• Voor een procespartij: je kunt de rechter verzoeken de StAB in te schakelen, maar reken erop dat zo'n onderzoek de procedure verlengt.
• Voor het bestuursorgaan: lever de technische onderbouwing van het besluit zo aan dat een buitenstaander die kan nalopen, want dat is precies wat zo'n bericht doet.

Dit artikel regelt het bestaan en de taak van de stichting. Welke besluiten op grond van deze wet voor beroep openstaan en hoe de procedure verloopt, volgt uit de Awb en uit hoofdstuk 16 van deze wet. Dat op de StAB de algemene bepalingen voor rijksadviesorganen niet van toepassing zijn, volgt uit artikel 17.1 Ow.