Artikel 10.21 Ow: Gedoogplicht voor overige nuttige werken

De artikelen hiervoor noemen werken waarvan de wetgever vooraf heeft vastgesteld dat zij het algemeen belang dienen. Niet alles is op die manier te voorzien. Dit artikel is daarom de restgrondslag: voor een werk dat niet onder artikel 10.13 Ow tot en met artikel 10.19a Ow valt, kan de minister van Infrastructuur en Waterstaat alsnog een gedoogplicht opleggen, maar dan moet per geval worden onderbouwd dat het werk van algemeen belang is.

Die onderbouwing moet in vier richtingen kunnen worden gevonden: het belang van de openbare veiligheid, het belang van het beschermen van de fysieke leefomgeving, zwaarwegende economische belangen, of zwaarwegende andere maatschappelijke belangen. Dat zijn open begrippen, bewust gekozen om de wet open te houden voor nieuwe technieken en nieuwe soorten voorzieningen.

Het scharnierpunt is de motivering

Omdat de wet hier niets vooraf heeft vastgesteld, draagt de motivering het hele besluit. Die moet duidelijk maken waarom juist dit werk het algemeen belang dient en onder welk van de vier belangen het valt. De motiveringseis volgt uit artikel 3:46 Awb. Wilt u tegen de beschikking opkomen, dan is dit meestal het sterkste aangrijpingspunt: niet dat het werk nuttig is, maar dat het nut niet is onderbouwd op de wijze die dit artikel eist.

Dat het om een bedrijf gaat, is geen bezwaar

Een werk kan een algemeen belang dienen ook als het door een onderneming wordt gemaakt en die onderneming er geld aan verdient. Zwaarwegende economische belangen zijn immers uitdrukkelijk een van de vier grondslagen. Commercieel en algemeen belang sluiten elkaar dus niet uit; de vraag is of het belang zwaarwegend is en of het werk daaraan bijdraagt.

Als een andere minister erover gaat

Het tweede lid regelt de verhouding tussen ministers. Dient de gedoogplicht een belang waarvoor de zorg niet bij de minister van Infrastructuur en Waterstaat berust, dan beslist die minister in overeenstemming met de minister die het aangaat. 'In overeenstemming met' is zwaarder dan overleg: zonder die instemming kan het besluit niet worden genomen. Ontbreekt zij, dan kleeft er een gebrek aan de beschikking.

Een voorbeeld. Een regionaal samenwerkingsverband wil een netwerk van sensoren aanleggen dat bodemdaling in een veenweidegebied meet, met kabels en kasten op particuliere percelen. Dat werk staat in geen van de voorgaande artikelen. De minister kan er een gedoogplicht voor opleggen, maar moet dan uitleggen welk zwaarwegend belang hier wordt gediend en waarom het netwerk niet elders kan liggen.

In de praktijk

• Voor de rechthebbende: ga eerst na of het werk niet toch onder een van de bijzondere artikelen valt; daarbuiten toetst u de beschikking op de vraag welk van de vier belangen is aangewezen en hoe dat is onderbouwd.
• Voor de initiatiefnemer: kies het belang waarop u zich beroept bewust en onderbouw het met gegevens, want dit artikel kent geen erkenning vooraf waarop u kunt terugvallen.

Ook bij dit artikel geldt de volledige toets van artikel 10.11 Ow, inclusief de eis van een redelijke poging tot schriftelijke overeenstemming en de grens met de onteigening van hoofdstuk 11. Voor de inhoud van de beschikking zie artikel 10.22 Ow, voor uw schade hoofdstuk 15, met name artikel 15.12 Ow en artikel 15.14 Ow.