Artikel 18.26 Ow: Wie houdt de samenwerking bij elkaar?

De uitvoeringstaak en de handhavingstaak zijn over gemeenten, waterschappen, provincie en Rijk verdeeld. Dit artikel legt vast wie ervoor zorgt dat die taken niet langs elkaar heen worden uitgeoefend. Binnen de provincie zijn dat gedeputeerde staten: zij dragen zorg voor de coordinatie van een onderling afgestemde uitoefening van beide taken. Is afstemming van bovenprovinciaal belang, dan ligt die rol bij de minister die het aangaat en de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening.

Het praktische belang zit in de gevallen waarin een activiteit niet bij een bestuurslaag ophoudt. Een bedrijf op een gemeentegrens, een vervoersstroom die door meerdere regio s loopt, een lozing die stroomafwaarts in een ander beheergebied neerslaat: zonder iemand die het overzicht houdt, blijft er werk liggen of wordt het dubbel gedaan.

Coordineren is niet overnemen

Dit is een zorgplicht en geen bevoegdheid om over te nemen. Gedeputeerde staten krijgen hier niet de bevoegdheid om voor een gemeente te beslissen of om een handhavingsbesluit in de plaats van het college te nemen. Wie bevoegd is, volgt uit de toedeling van de handhavingstaak in artikel 18.2 Ow en artikel 18.3 Ow en, voor vergunningverlening, uit hoofdstuk 5. De coordinatie gaat over de afstemming van het werk, niet over de bevoegdheid.

Het rijksniveau

De ministers komen alleen in beeld voor zover de afstemming een bovenprovinciaal belang heeft. De wet noemt twee ministers naast elkaar: de minister die het aangaat, dus de minister op wiens terrein de activiteit ligt, en de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. Daarmee is het rijksniveau geen extra schakel voor alledaagse zaken, maar het aanspreekpunt wanneer de afstemming de provinciegrens overstijgt. Wanneer een belang bovenprovinciaal is, zegt de wet niet; dat volgt uit de aard van de zaak.

Een voorbeeld. Een composteringsbedrijf aan de rand van een gemeente geeft al jaren geuroverlast in de buurgemeente, en de twee colleges kijken er verschillend naar. Gedeputeerde staten brengen de betrokken bestuursorganen bij elkaar, zorgen dat metingen en controles op elkaar worden afgestemd en dat er een gezamenlijk beeld komt. De beslissing om al dan niet een last op te leggen blijft bij het college dat bevoegd is.

In de praktijk

• Voor de bewoner of ondernemer: loopt u bij een grensgeval vast tussen twee bestuursorganen, dan kunt u gedeputeerde staten op hun coordinerende rol wijzen.
• Voor het bestuur: gebruik de provinciale coordinatie om werkafspraken vast te leggen voor zaken die meer dan een bestuursorgaan raken.

De vorm waarin dit overleg plaatsvindt, is geregeld in artikel 18.27 Ow. De rijksregels over afstemming tussen bestuursorganen, toezichthouders en de strafrechtelijke instanties volgen uit artikel 18.19 Ow, en de algemene plicht tot afstemming en samenwerking staat in artikel 2.2 Ow.