Artikel 1.8 Ow: Specifieke regels gaan voor de zorgplicht

Dit artikel regelt hoe de algemene bepalingen van de artikelen 1.6 Ow, 1.7 Ow en 1.7a Ow zich verhouden tot concrete voorschriften. De kern: waar specifieke regels gelden, zijn die bepalend.

Voor de zorgplichten werkt dat als een geruststelling bij naleving. Zijn bij wettelijk voorschrift of besluit specifieke regels gesteld met het oog op de doelen van de wet, en houdt u zich daaraan, dan is in ieder geval aan de artikelen 1.6 Ow en 1.7 Ow voldaan.

Wat telt als specifieke regel

De omschrijving is ruim: elk wettelijk voorschrift of besluit waarin met het oog op de doelen van deze wet iets specifieks over de activiteit is bepaald. Dat kan een regel uit een van de uitvoeringsbesluiten zijn, maar ook een voorschrift uit een omgevingsplan, een waterschapsverordening of een omgevingsverordening, een maatwerkvoorschrift of een voorschrift aan een omgevingsvergunning. Ook een specifiekere zorgplicht is zo'n regel.

Voor zover, niet in het geheel

Beide leden werken per onderwerp. Dekt een specifieke regel maar een deel van uw activiteit, dan blijven de algemene bepalingen voor het overige meelopen. Een vergunning voor het ene aspect zet de zorgplicht voor de andere aspecten dus niet buiten werking.

Een tweede voorwaarde in het eerste lid wordt gemakkelijk overgeslagen: de specifieke regels moeten zijn gesteld met het oog op de doelen van deze wet. Een voorschrift dat een heel ander belang dient, bijvoorbeeld een zuiver financiële of organisatorische regel, levert de bescherming van dit artikel niet op.

Het verbod van artikel 1.7a Ow ligt anders

Het tweede lid stelt geen nalevingseis. Bestaan er voor de activiteit specifieke regels, dan is artikel 1.7a Ow in zoverre niet van toepassing — ook als die regels juist worden overtreden. Wie ze overtreedt, wordt daarop aangesproken langs het spoor van die regel en niet via het algemene verbod.

Dat voorkomt dat één gedraging langs twee sporen met verschillende maatstaven wordt beoordeeld. Niet elke ingrijpende wijziging van de leefomgeving valt daardoor onder het algemene verbod: is er over die wijziging iets geregeld, bijvoorbeeld in het omgevingsplan of in regels over cultureel erfgoed, dan is dat het kader.

Een voorbeeld. Een bakkerij heeft een vergunningvoorschrift over de afvoer van bakdampen en houdt zich daaraan, maar buren klagen over geur. Voor dat aspect is aan de zorgplicht voldaan. Zou dezelfde bakkerij daarnaast afvalvet in de tuin laten weglopen, waarover niets is geregeld, dan gelden de artikelen 1.6 Ow en 1.7 Ow daarvoor onverkort.

In de praktijk

• Voor de ondernemer: loop per aspect van uw activiteit na of er een specifieke regel is; waar die ontbreekt, is de zorgplicht uw maatstaf.
• Voor de omgeving: een klacht over een aspect dat al specifiek is geregeld, loopt via die regel en het toezicht daarop, niet via de algemene zorgplicht.

Artikel 1.8 Ow sluit de afdeling over de zorg voor de fysieke leefomgeving af en kan niet los worden gelezen van de artikelen 1.6 Ow, 1.7 Ow en 1.7a Ow. De doelen waarmee de specifieke regels moeten zijn gesteld, staan in artikel 1.3 Ow.