Artikel 10.13 Ow: Gedogen voor spoor, drinkwater en riool

Dit artikel noemt de werken in de sfeer van infrastructuur en water waarvoor een gedoogplicht bij beschikking kan worden opgelegd. Het gaat om het tot stand brengen of het opruimen van zo'n werk. Wie de bevoegdheid heeft, staat erbij: in het eerste lid de minister van Infrastructuur en Waterstaat, in het tweede lid het dagelijks bestuur van een waterschap.

De lijst is een erkenning vooraf. Voor de werken die hier staan hoeft niet eerst per geval te worden vastgesteld dat zij het algemeen belang dienen; dat heeft de wetgever al gedaan. Staat uw situatie niet in deze lijst en ook niet in de volgende artikelen, dan kan een gedoogplicht alleen nog via artikel 10.21 Ow, en dan moet het algemeen belang wél per geval worden onderbouwd.

Welke werken staan er

Het eerste lid noemt zes categorieën: werken voor hoofdspoorwegen, infrastructuur voor de productie en distributie van drinkwater, werken ter uitvoering van een projectbesluit waarop artikel 5.46 Ow eerste lid van toepassing is, werken voor het transport van afvalwater door een waterschap, werken voor het transport van afvalwater, hemelwater of grondwater door een gemeente, en lokale spoorweginfrastructuur. Rioolpersleidingen en hemelwaterriolering vallen dus rechtstreeks onder de wet.

Het waterschap doet het zelf

Het tweede lid is er voor de projectbesluiten van het dagelijks bestuur van een waterschap, bedoeld in artikel 5.46 Ow tweede lid. Daarvoor legt het waterschapsbestuur de gedoogplicht zelf op; er komt geen minister aan te pas. Dat sluit aan bij de regel van artikel 10.12 Ow: wie het werk uitvoert en tegelijk bevoegd is, besluit ambtshalve.

Dit is nog niet de gedoogplicht zelf

Dit artikel geeft alleen de bevoegdheid en de kring van werken. Of de gedoogplicht er echt komt, hangt af van de vier voorwaarden van artikel 10.11 Ow — er moet onder meer een redelijke poging tot schriftelijke overeenstemming zijn gedaan, en de belemmering mag niet verder gaan dan nodig. En wat u precies moet dulden, blijkt pas uit de beschikking zelf, die moet voldoen aan artikel 10.22 Ow.

Een voorbeeld. Een gemeente wil een hemelwaterriool aanleggen dat over de achterzijde van een bedrijfsperceel loopt, omdat de openbare weg te smal is. Het bedrijf wil wel meewerken maar eist dat het riool buiten de laad- en losstrook blijft. Komen partijen er schriftelijk niet uit, dan kan de minister een gedoogplicht opleggen — maar bij de afweging telt mee of een tracé buiten die strook mogelijk is.

In de praktijk

• Voor de rechthebbende: controleer eerst of het werk werkelijk in een van de zes categorieën valt en of het juiste bestuursorgaan heeft besloten; een gedoogplicht voor een waterschapsproject die door de minister is opgelegd, mist zijn grondslag.
• Voor de initiatiefnemer: onderbouw bij een projectbesluit expliciet welk lid van artikel 5.46 Ow van toepassing is, want daarvan hangt af wie bevoegd is.

De verwante bevoegdheden staan in artikel 10.14 Ow (energie en mijnbouw) en artikel 10.15 Ow (grenswateren). Voor het voorbereidende onderzoek dat aan het ontwerp van deze werken voorafgaat, geldt de gedoogplicht van rechtswege van artikel 10.10j Ow. Uw schade wordt vergoed langs de weg van hoofdstuk 15, in het bijzonder artikel 15.12 Ow en artikel 15.14 Ow.