Artikel 20.3 Ow: Rijksregels over hoe er gemeten wordt

Naast de vraag wie monitort, is er de vraag hoe nauwkeurig dat gebeurt. Dit artikel geeft het Rijk de bevoegdheid om daarover bij ministeriële regeling regels te stellen. Die regels kunnen gaan over de monitoring van de omgevingswaarden van het Rijk (paragraaf 2.3.4), over de verplichte omgevingswaarden van gemeenten en provincies uit de artikelen 2.11a Ow, 2.12a Ow, 2.13 Ow en 2.13a Ow, over alarmeringswaarden en over de andere parameters en onderdelen van de natuur die op grond van artikel 20.1 Ow zijn aangewezen.

Het belang daarvan is vergelijkbaarheid. Als iedere uitvoerder zijn eigen meetpunten, rekenmethode en frequentie zou kiezen, zouden cijfers over dezelfde parameter niet naast elkaar te leggen zijn en zou ook de rapportage aan Europese instellingen niet kloppen.

Waarover de regels kunnen gaan

De wet noemt zelf een reeks onderwerpen: het meten of berekenen, met inbegrip van de frequentie, de verhouding tussen meten en berekenen en de monitoringspunten; de verificatie en de beoordeling van gelijkwaardigheid van methoden; de beoordeling van de resultaten en de methoden daarvoor; het vaststellen van ontwikkelingen of trends; de inrichting en het beheer van landelijke of regionale meetnetten; de kwaliteitsborging en de coördinatie daarvan; en de wijze waarop gegevens worden opgeslagen.

Ook voor decentrale waarden

Voor omgevingswaarden die een gemeente zelf in het omgevingsplan vaststelt (artikel 2.11 Ow) of een provincie in de omgevingsverordening (artikel 2.12 Ow), kan het Rijk eveneens regels over de uitvoering van de monitoring stellen, maar alleen met inachtneming van de grenzen van artikel 2.3 Ow, derde lid. Dat is de maatstaf voor de vraag of het Rijk een onderwerp aan zich mag trekken.

Waterkeringen: twaalf jaar

Voor primaire waterkeringen bevat het artikel een eigen termijn: de regels over de uitvoering van de monitoring worden steeds na ten hoogste twaalf jaar herzien. De inzichten over belasting en sterkte van keringen veranderen, en de meetregels moeten daarmee meebewegen.

Een voorbeeld. Een regionale uitvoerder richt een meetnet in voor een parameter waarvoor rijksregels over de uitvoering van de monitoring gelden. Hij is dan niet vrij in de keuze van meetpunten, frequentie en kwaliteitsborging: die onderwerpen kunnen in de regeling zijn ingevuld. Wijkt hij daarvan af, dan zijn zijn uitkomsten niet zonder meer bruikbaar voor de beoordeling of een omgevingswaarde wordt gehaald.

In de praktijk

• Voor een uitvoerende instantie: controleer of voor uw parameter rijksregels over meten, berekenen en kwaliteitsborging gelden; die gaan voor op een eigen werkwijze.
• Voor een gemeente of provincie: ga bij een eigen omgevingswaarde niet zonder meer uit van vrijheid in de methode - het Rijk kan die ruimte binnen de grenzen van artikel 2.3 Ow hebben ingevuld.

De aanwijzing van methode en uitvoerder staat in artikel 20.2 Ow; dit artikel vult die aanwijzing inhoudelijk in. Artikel 20.4 Ow bepaalt vervolgens dat op grond van de artikelen 20.1 Ow tot en met 20.3 Ow in ieder geval regels moeten worden gesteld ter uitvoering van een reeks Europese verplichtingen.