Artikel 11.16 Ow: Voorwaarden voor de onteigeningsakte

Voorwaarden voor de onteigeningsakte

Een onteigeningsakte kan alleen worden verleden als: a. de onteigeningsbeschikking onherroepelijk is, b. het besluit ter uitvoering waarvan de onteigening nodig is onherroepelijk is, en c. de voorlopige schadeloosstelling, bedoeld in artikel 15.43, of de overeengekomen schadeloosstelling die is opgenomen in een proces-verbaal, is betaald.
De onherroepelijkheid van de onteigeningsbeschikking wordt aangetoond door het overleggen van: a. de uitspraak in hoger beroep tegen een uitspraak op een verzoek tot bekrachtiging, of b. een verklaring van de griffier van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waaruit blijkt dat tegen de uitspraak op het verzoek tot bekrachtiging binnen de beroepstermijn geen hoger beroep is ingesteld.
De onherroepelijkheid van het besluit ter uitvoering waarvan de onteigening nodig is, wordt aangetoond door het overleggen van: a. de uitspraak tegen dat besluit door de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, b. een verklaring van de griffier van de rechtbank of een verklaring van de griffier van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waaruit blijkt dat tegen dat besluit binnen de beroepstermijn geen beroep is ingesteld, of c. een verklaring van de griffier van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waaruit blijkt dat tegen de uitspraak op het beroep tegen het besluit binnen de beroepstermijn geen hoger beroep is ingesteld.
De betaling van de voorlopige schadeloosstelling of de overeengekomen schadeloosstelling wordt aangetoond door het overleggen van een betalingsbewijs. Als betalingsbewijs geldt: a. een bewijs dat de som van de voorlopige schadeloosstelling of de overeengekomen schadeloosstelling is overgeschreven op een rekening die de tot ontvangst gerechtigde aanhoudt bij een financiële onderneming die in Nederland op grond van de Wet op het financieel toezicht het bedrijf van bank mag uitoefenen, b. een consignatiebewijs als bedoeld in artikel 6, eerste lid, van de Wet op de consignatie van gelden, als niet genoegzaam bekend is wie tot ontvangst gerechtigd is of consignatie heeft plaatsgevonden op grond van de artikelen 15.49 en 15.50.

Toelichting

Dit is de sluis voor de laatste stap. Een notaris mag de onteigeningsakte alleen verlijden als aan drie voorwaarden is voldaan: de onteigeningsbeschikking is onherroepelijk, het besluit ter uitvoering waarvan de onteigening nodig is, is onherroepelijk, en de voorlopige schadeloosstelling van artikel 15.43 Ow of de in een proces-verbaal opgenomen overeengekomen schadeloosstelling is betaald.

Het artikel regelt niet alleen de voorwaarden, maar ook hoe elk van de drie moet worden aangetoond. De notaris controleert dat; alleen als het klopt, kan hij de akte opmaken.

Onherroepelijk: de beschikking

Dat de onteigeningsbeschikking onherroepelijk is, kan op twee manieren blijken. Er ligt een uitspraak in hoger beroep tegen de uitspraak op het verzoek tot bekrachtiging. Of de onteigenaar legt een griffiersverklaring over van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, waarin staat dat er binnen de beroepstermijn geen hoger beroep is ingekomen. Het gaat dus altijd om de uitkomst van de bekrachtigingsprocedure (artikel 16.93 Ow en artikel 16.117 Ow), niet om de beschikking op zichzelf.

Onherroepelijk: het onderliggende besluit

Voor het besluit dat de nieuwe functie mogelijk maakt, het omgevingsplan, de omgevingsvergunning of het projectbesluit uit artikel 11.6 Ow, geldt hetzelfde. Dat kan worden aangetoond met de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak over dat besluit, met een verklaring van de griffier van de rechtbank of van die Afdeling dat geen beroep is ingesteld, of met een verklaring dat tegen de uitspraak in beroep geen hoger beroep is ingesteld. Bij de beschikking zelf hoefde dit besluit nog niet onherroepelijk te zijn; hier wel.

Betaling: wat als bewijs geldt

De betaling wordt aangetoond met een betalingsbewijs. Dat is een bewijs dat het bedrag is overgeschreven op een rekening die de rechthebbende aanhoudt bij een onderneming die in Nederland het bankbedrijf mag uitoefenen op grond van de Wet op het financieel toezicht. Is niet genoegzaam bekend wie tot ontvangst gerechtigd is, of heeft consignatie plaatsgevonden op grond van artikel 15.49 Ow of artikel 15.50 Ow, dan geldt een consignatiebewijs als bedoeld in artikel 6, eerste lid, van de Wet op de consignatie van gelden.

Een voorbeeld. Een onteigenaar wil naar de notaris. De bekrachtiging staat vast en het omgevingsplan is onherroepelijk, maar de eigenaar weigert het geld aan te nemen. Na consignatie kan de onteigenaar met het consignatiebewijs toch aan de derde voorwaarde voldoen en kan de akte worden verleden.

In de praktijk

Voor de onteigenaar: vraag de griffiersverklaringen vroeg aan; zonder die stukken komt de notaris niet verder, en na het vervullen van de laatste voorwaarde loopt de termijn van twee maanden van artikel 11.15 Ow.
Voor de eigenaar: controleer of werkelijk alle drie de voorwaarden zijn vervuld voordat de akte wordt ingeschreven, want met die inschrijving verliest u de eigendom (artikel 11.18 Ow).

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Wanneer kan de onteigeningsakte worden verleden?

Raad van State · 2024-12-04 · ECLI:NL:RVS:2024:4969

In een voorlopig oordeel overweegt de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak dat de onteigeningsakte pas kan worden verleden wanneer het besluit ter uitvoering waarvan de onteigening nodig is onherroepelijk is. Het plan dat de ontwikkeling mogelijk maakt is zo'n besluit. De gemeente kan de eigendom van de gronden dus niet verkrijgen zolang over dat plan nog niet definitief is beslist.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst