Artikel 16.34 Ow: Voor welke plannen geldt de plan-mer?

Dit artikel bakent af waarover paragraaf 16.4.1 gaat: de milieueffectrapportage voor plannen en programma's. Het gaat om plannen en programma's in de zin van de Europese richtlijn over strategische milieubeoordeling, waarvan de vaststelling in wettelijke of bestuursrechtelijke bepalingen is geregeld en waarin ook is vastgelegd welk bestuursorgaan bevoegd is en welke procedure wordt gevolgd.

Let op wat hier nog niet staat. Dit artikel zegt niet dat er een milieueffectrapport moet komen; het zegt alleen voor welke categorie stukken de regels van deze paragraaf kunnen gaan gelden. Of er daadwerkelijk een plan-MER nodig is, volgt uit artikel 16.36 Ow.

De drie kenmerken

Een plan of programma valt binnen het bereik als aan drie dingen is voldaan: de vaststelling is in een wettelijke of bestuursrechtelijke regeling voorgeschreven, die regeling wijst het bevoegde bestuursorgaan aan, en zij legt de procedure voor het opstellen vast. Een beleidsstuk dat een bestuursorgaan uit eigen beweging maakt zonder dat ergens is geregeld wie het vaststelt en hoe, valt hier dus buiten.

Vier instrumenten die er in ieder geval onder vallen

Het tweede lid noemt met zoveel woorden de omgevingsvisie, het programma, het omgevingsplan en de voorkeursbeslissing. Dat is een harde ondergrens: bij die vier hoeft niet meer te worden gediscussieerd of ze een plan of programma zijn. Het woord 'in ieder geval' betekent ook dat de opsomming niet volledig is. Plannen en programma's die op andere wetgeving dan de Omgevingswet rusten, kunnen er net zo goed onder vallen.

Een voorbeeld. Een gemeente stelt een programma vast voor de warmtetransitie in een wijk, met daarin de keuze voor een warmtenet. Omdat een programma in het tweede lid wordt genoemd, staat vast dat de regels van deze paragraaf in beeld komen. Of er een milieueffectrapport moet worden gemaakt, hangt vervolgens af van de vraag of het programma kaderstellend is voor besluiten over projecten en of er aanzienlijke milieueffecten kunnen optreden.

In de praktijk

• Voor het bevoegd gezag: stel bij elk plan of programma eerst vast of het binnen dit artikel valt, voordat u aan de vraag over de mer-plicht begint.

- Voor de omgeving: een omgevingsvisie of programma kan al milieugevolgen vastleggen; het is zinvol daar in de ontwerpfase naar te kijken en niet te wachten op het latere besluit.

Niet beperkt tot de Omgevingswet

Dat de vier instrumenten van de Omgevingswet worden genoemd, betekent niet dat de paragraaf alleen daarover gaat. Ook een plan of programma dat op een andere wet rust, valt eronder zodra het aan de kenmerken van het eerste lid voldoet. Voor het bevoegd gezag is de vraag dus niet onder welke wet het stuk valt, maar of de vaststelling, het bevoegde orgaan en de procedure ergens zijn geregeld.

De uitzonderingen op deze paragraaf staan in artikel 16.35 Ow en de mer-plicht zelf in artikel 16.36 Ow. De voorkeursbeslissing is geregeld in artikel 5.49 Ow. Hoe het milieueffectrapport in de voorbereidingsprocedure meeloopt, volgt uit artikel 16.40 Ow; wat erin moet staan uit artikel 16.42 Ow.