Artikel 15.16 Ow: Grondwaterschade: eerst onderzoek vragen

Schade door grondwater is moeilijk toe te rekenen. Een gezakte grondwaterstand of juist een te hoge stand kan het gevolg zijn van verschillende onttrekkingen die niets met elkaar te maken hebben. Dit artikel geeft daarvoor twee hulpmiddelen: een onderzoek door gedeputeerde staten, en een vergoeding van de provincie als de oorzaak niet is aan te wijzen. Een eigenaar die zelf zou moeten uitzoeken welke onttrekking zijn schade veroorzaakt, staat voor een vrijwel onmogelijke bewijsopdracht.

Het gaat om schade door de gedoogplicht van artikel 10.3, derde lid, Ow: het onttrekken van grondwater en het in de bodem brengen van water. Wie daarvoor een vordering kan doen, kan eerst gedeputeerde staten van de provincie waarin de onroerende zaak geheel of grotendeels is gelegen om een onderzoek verzoeken. Dat is een mogelijkheid, geen verplichting.

Als de oorzaak niet vaststaat

Het tweede lid geldt wanneer de zaak ligt in een gebied waarin de grondwaterstand invloed ondergaat van meer dan één onttrekking en uit het onderzoek niet, of niet binnen een redelijke termijn, blijkt door welke onttrekking de schade wordt veroorzaakt. Gedeputeerde staten kennen de rechthebbende dan op zijn verzoek een schadevergoeding toe.

De keerzijde: overdracht van rechten

Daar staat iets tegenover. De rechthebbende draagt in dat geval de rechten die hij vanwege zijn schade tegenover derden heeft over aan de provincie. De provincie kan daarmee zelf de onttrekkers aanspreken. Het risico van een oorzaak die niet is te bewijzen komt zo bij de provincie te liggen en niet bij de eigenaar. De overdracht is een voorwaarde en geen gevolg dat later nog kan worden afgewend: wie de vergoeding aanvaardt, kan dezelfde schade niet daarnaast nog bij een onttrekker in rekening brengen.

Een voorbeeld. Een woning staat in een gebied waar drie bedrijven grondwater onttrekken. De eigenaar ziet schade aan zijn fundering en vraagt gedeputeerde staten om onderzoek. Dat wijst geen van de drie onttrekkingen als oorzaak aan. Op zijn verzoek kennen gedeputeerde staten hem een vergoeding toe, waarna de provincie zijn aanspraken tegen de drie bedrijven overneemt.

In de praktijk

• Voor de rechthebbende: dien het verzoek in bij de provincie waarin de onroerende zaak grotendeels ligt, en vraag het onderzoek voordat kosten voor eigen onderzoek worden gemaakt.
• Voor de rechthebbende die vergoeding ontvangt: reken erop dat de aanspraken op derden overgaan naar de provincie, zodat daarnaast niet nog eens zelfstandig kan worden verhaald.
• Voor de onttrekker: een vergoeding door de provincie betekent niet dat de kwestie van de baan is, want de provincie kan de overgenomen aanspraken zelf gebruiken.

De omvang van de vergoeding bij deze gedoogplicht volgt uit artikel 15.14 Ow: volledige vergoeding. Buiten het tweede lid blijft de vordering tegen de initiatiefnemer lopen (artikel 15.12 Ow), bij de rechter die artikel 15.15 Ow aanwijst.