Artikel 16.128 Ow: Wat als niemand actie onderneemt?

Dit korte artikel bevat het sluitstuk van de regeling over betwiste pachtovereenkomsten. Laten partijen de termijnen van artikel 16.127 Ow ongebruikt voorbijgaan, dan hoeft in het ruilbesluit met het bestaan van de pachtovereenkomst geen rekening te worden gehouden.

Wat dat betekent

Het ruilbesluit verdeelt de kavels en de rechten in het herverkavelingsblok en moet daarbij de bestaande en nieuw te vestigen pachtverhoudingen betrekken (artikel 12.28 Ow). Valt een betwiste pachtovereenkomst buiten die beoordeling, dan wordt de grond behandeld alsof daarop geen pacht rust. De pachter kan dan geen aanspraak maken op de positie die hij bij een geregistreerde en vaststaande pacht zou hebben gehad.

Een bevoegdheid, geen verbod

De wettekst zegt dat met de overeenkomst geen rekening hoeft te worden gehouden, niet dat dat niet mag. Gedeputeerde staten houden dus ruimte: blijkt het bestaan en de inhoud van de pacht ondanks het stilzitten voldoende duidelijk, dan kunnen zij die alsnog in het ruilbesluit betrekken. Wie op die ruimte vertrouwt, neemt wel een flink risico.

Wie het aangaat

De regel raakt vooral de pachter, omdat hij degene is wiens recht uit het ruilbesluit kan wegvallen. Maar ook de verpachter heeft er belang bij dat de verhouding juist in het besluit staat: het ruilbesluit bepaalt mede welke pachtovereenkomsten na de herverkaveling blijven gelden.

De route die wel moet worden gevolgd

Artikel 16.127 Ow geeft twee mogelijkheden. Partijen tonen met een door beiden gewaarmerkte akte aan dat zij het eens zijn geworden, of een van hen legt het geschil voor aan de pachtkamer van de rechtbank of aan de grondkamer en zendt daarvan een gewaarmerkt afschrift in. Alleen een van die twee stukken, tijdig bij gedeputeerde staten ingezonden, voorkomt het gevolg van dit artikel.

Waarom de wet het zo afdoet

Een herverkaveling verdeelt in een keer alle kavels en rechten in een blok. Dat kan alleen als op een bepaald moment vaststaat welke rechten er zijn. Een overeenkomst waarover partijen blijven twisten zonder de uitkomst te laten vaststellen, zou de hele verdeling kunnen ophouden; de wet laat die overeenkomst dan buiten de verdeling in plaats van het besluit uit te stellen.

Een voorbeeld. Een verpachter brengt bedenkingen in tegen een geregistreerde pachtovereenkomst. Gedeputeerde staten sturen beide partijen een aangetekende brief, maar pachter en verpachter laten de termijn verlopen zonder akte van overeenstemming en zonder verzoekschrift aan de pachtkamer. In het ruilbesluit wordt het perceel vervolgens zonder pacht toegedeeld.

In de praktijk

• Voor de pachter: neem bij bedenkingen zelf het initiatief naar de pachtkamer; stilzitten is hier het grootste risico.
• Voor de verpachter: houd de termijn in de gaten, ook als de bedenkingen van de andere partij kwamen.

Het ruilbesluit zelf staat in artikel 12.22 Ow; het beroep daartegen in artikel 16.88 Ow. De opdracht waaraan gevolg moet worden gegeven, staat in artikel 16.127 Ow.