Artikel 15.39 Ow: Deskundigen die de schade begroten

De hoogte van een schadeloosstelling bij onteigening is vooral een waarderingsvraag: wat is de onroerende zaak waard, welke bedrijfsschade is er, welke kosten brengt een verplaatsing mee. Daarom laat de rechtbank zich voorlichten. Zij benoemt een oneven aantal deskundigen, die daarover een schriftelijk bericht uitbrengen.

De benoeming is geen bevoegdheid waarvan de rechtbank kan afzien: het artikel schrijft haar voor dat zij deskundigen benoemt. In elke schadeloosstellingsprocedure komt dus een deskundigenbericht tot stand.

Waarom een oneven aantal

Bij een oneven aantal kan er altijd een meerderheid zijn. Komen de deskundigen tot verschillende waarderingen, dan blijft er een bericht met een meerderheidsopvatting over en is een patstelling tussen twee even grote groepen uitgesloten. Een aantal noemt de wet niet; zij eist alleen dat het oneven is.

Wat de deskundigen doen

De deskundigen bekijken de zaak ter plaatse en maken op basis daarvan en van andere beschikbare informatie hun bericht op, met daarin een begroting van de schadeloosstelling. Het onderzoek ter plaatse is omgeven met eigen vormvoorschriften, en voor het bericht zelf geldt artikel 15.42 Ow.

Advies, geen beslissing

Het bericht is voorlichting aan de rechtbank. De schadeloosstelling wordt niet door de deskundigen vastgesteld maar door de rechtbank, in haar eindbeschikking. Belanghebbenden kunnen op de mondelinge behandeling toelichten waarom zij het met de begroting niet eens zijn.

Niet de adviseur van een partij

Deze deskundigen worden door de rechtbank benoemd en niet door de onteigenaar of door een belanghebbende ingeschakeld. Dat onderscheid is van belang: wie daarnaast zijn eigen taxateur of adviseur inschakelt, krijgt daarmee geen tweede deskundigenbericht, maar kosten van deskundige bijstand die onder artikel 15.46 Ow kunnen worden vergoed.

Eén bericht, alle belanghebbenden

De deskundigen brengen bericht uit over de schadeloosstelling in de zaak als geheel, dus voor alle rechthebbenden die in beeld zijn. Komt er tijdens het onderzoek ter plaatse nog een belanghebbende bij, dan kan ook zijn schade worden begroot; dat volgt uit artikel 15.41 Ow.

Een voorbeeld. Een tuinder verliest door een onteigening de helft van zijn kavel en moet een deel van zijn kassen afbreken. De benoemde deskundigen bekijken het bedrijf ter plaatse, rekenen de waarde van de grond, de sloop en het omzetverlies door en leggen hun begroting in een bericht aan de rechtbank voor.

In de praktijk

• Voor de belanghebbende: lever gegevens over uw bedrijf of woning aan zolang het onderzoek loopt; het bericht wordt opgemaakt op basis van de informatie die beschikbaar is.
• Voor de onteigenaar: de kosten van de procedure komen in beginsel voor uw rekening; artikel 15.46 Ow regelt wanneer dat anders kan uitvallen.

Het onderzoek ter plaatse staat in artikel 15.40 Ow, het bericht in artikel 15.42 Ow en de behandeling daarna in artikel 15.44 Ow. De maatstaven waaraan de begroting moet voldoen, staan in de artikelen over de omvang van de schadeloosstelling, zoals artikel 15.18 Ow.