Artikel 19.14 Ow: Oefenen en een calamiteitenplan voor het water

Het eerste lid legt de beheerder van waterstaatswerken twee voorbereidingsplichten op. Hij zorgt dat er wordt geoefend, zodat bij gevaar voor waterstaatswerken doeltreffend kan worden opgetreden, en hij stelt voor die werken een calamiteitenplan vast.

Daar zit een eenvoudige gedachte achter: de noodbevoegdheid van artikel 19.15 Ow is alleen bruikbaar als vooraf is bedacht wie wat doet. Een plan dat in de la ligt en nooit is doorlopen, helpt niet op het moment dat een kade verzakt.

Wat in het plan moet staan, staat elders

De wet zegt hier niet welke onderdelen een calamiteitenplan moet bevatten. Het plan moet voldoen aan regels die bij algemene maatregel van bestuur worden gesteld. Wie de eisen wil kennen, moet dus een niveau lager kijken dan de wet zelf; dit artikel geeft alleen de verplichting en de grondslag.

Aansluiten op de crisisorganisatie

Een dijkdoorbraak of een overstroming is nooit alleen een waterprobleem. Daarom moet het calamiteitenplan worden afgestemd op de crisisplannen van artikel 16 Wet veiligheidsregio's en op de rampbestrijdingsplannen van artikel 17 van die wet. Het waterbeheer en de algemene crisisbeheersing moeten met dezelfde aannames werken, bijvoorbeeld over evacuatieroutes en over wie de bevolking informeert.

De veiligheidsregio's mogen meekijken

Het derde lid geeft de besturen van de veiligheidsregio's waarin de werken liggen de gelegenheid hun zienswijze over het ontwerp naar voren te brengen. Dat is een procedurele verplichting voor de beheerder: het ontwerp moet in een stadium bij die besturen liggen waarin hun reactie nog iets kan uitmaken. Wat er met zo'n zienswijze gebeurt, moet uit de voorbereiding blijken; de Algemene wet bestuursrecht verlangt dat een bestuursorgaan de nodige kennis vergaart over de relevante feiten en belangen (artikel 3:2 Awb).

Een voorbeeld. Een waterschap werkt zijn calamiteitenplan bij en legt het ontwerp voor aan de twee veiligheidsregio's in zijn gebied. Eén regio wijst erop dat het plan uitgaat van een gemaal dat bij stroomuitval stilvalt, terwijl in het regionale crisisplan met een noodstroomvoorziening wordt gerekend. Het waterschap past de aanname aan voordat het plan wordt vastgesteld. Zonder die ronde zouden twee plannen met verschillende uitgangspunten naast elkaar bestaan.

In de praktijk

• Voor de beheerder: zet de oefeningen en het bijwerken van het plan in een vaste cyclus en leg beide vast; de plicht is doorlopend en niet eenmalig.
• Voor de veiligheidsregio: reageer op het ontwerp met concrete punten over de aansluiting op het eigen crisisplan, want daarna wordt het plan vastgesteld.

Dit artikel is de voorbereidingskant van afdeling 19.4. Het gevaar waarop wordt geoefend, is omschreven in artikel 19.13 Ow; wat de beheerder op het moment zelf mag doen, staat in artikel 19.15 Ow, en wat er gebeurt als hij te weinig doet, in artikel 19.16 Ow.