Artikel 23.8 Ow: Wie is eigenaar van zand op de zeebodem?

Dit artikel regelt eigendom. Vaste stoffen die op de zeebodem in de exclusieve economische zone of in de ondergrond daarvan aanwezig zijn, behoren toe aan de Staat. Voor delfstoffen geldt daarbij een grens: zij zijn eigendom van de Staat voor zover zij zich op een diepte van minder dan honderd meter onder de zeebodem bevinden.

Het is een privaatrechtelijke bepaling in een bestuursrechtelijke wet. Zij zegt niet of een activiteit mag, maar van wie het materiaal is dat bij die activiteit wordt gewonnen of verplaatst. Denk aan zand en grind dat van de zeebodem wordt gehaald voor kustversterking of voor de bouw.

De grens van honderd meter

De dieptegrens geldt alleen voor delfstoffen. Voor andere vaste stoffen stelt het artikel geen diepte: die zijn eigendom van de Staat zolang zij op de zeebodem of in de ondergrond daarvan aanwezig zijn. Voor winning van delfstoffen die dieper liggen, geldt niet dit artikel maar de mijnbouwwetgeving. Op land bestaat een regel als deze niet in deze vorm, omdat daar ook met de rechten van grondeigenaren rekening moet worden gehouden.

Wat eronder valt

'Vaste stoffen' is ruim. Het omvat het materiaal waaruit de zeebodem bestaat en wat daarin ligt, zoals zand, grind en schelpen. Water valt er niet onder. En het artikel regelt alleen eigendom, geen beheer en geen gebruik.

Wat dit betekent voor een initiatiefnemer

Wie op zee wil ontgronden of zand wil winnen, heeft twee dingen nodig: de publiekrechtelijke toestemming die de wet voor die activiteit voorschrijft, en een titel van de eigenaar voor het materiaal zelf. Dat laatste is geen formaliteit: zonder regeling met de Staat wordt materiaal gewonnen dat niet van de winner is. Voor de financiele kant van een ontgrondingsactiviteit kent de wet een eigen regeling in artikel 13.6 Ow.

Een voorbeeld. Een aannemer haalt zand van de zeebodem in de exclusieve economische zone om een strand te versterken. Dat zand is eigendom van de Staat zolang het daar ligt. De aannemer moet dus niet alleen de toestemming voor de activiteit regelen, maar ook de voorwaarden waaronder hij over het zand mag beschikken.

In de praktijk

• Voor de winner: leg naast de toestemming voor de activiteit ook schriftelijk vast op welke titel u over het gewonnen materiaal beschikt.
• Voor opdrachtgevers: vraag bij levering van zeezand na op welke basis het materiaal is verkregen.

De wet is in de exclusieve economische zone van toepassing op grond van artikel 1.5 Ow. Voor beschermde gebieden op zee gelden daarnaast artikel 2.44 Ow en de voorhangprocedure van artikel 23.5a Ow.