Artikel 16.108 Ow: Welke uitkomsten mogelijk zijn

De uitspraak kan vier dingen inhouden: de rechtbank verklaart zich onbevoegd, verklaart het verzoek niet-ontvankelijk, wijst het af, of wijst het toe. Wijst zij het toe, dan bekrachtigt zij de onteigeningsbeschikking.

Belangrijk is dat dat ook gedeeltelijk kan. Een beschikking wijst vaak meer onroerende zaken aan, en die staan niet allemaal even sterk. De rechtbank kan het verzoek voor een deel toewijzen en de beschikking voor dat deel bekrachtigen.

De vier uitkomsten

• Onbevoegdverklaring: deze rechtbank mag niet over het verzoek beslissen; welke rechtbank dat wel mag, volgt uit artikel 16.94 Ow.
• Niet-ontvankelijkverklaring: het verzoek is te laat of blijft na een herstelkans gebrekkig (artikelen 16.95 Ow en 16.96 Ow), zodat de rechtbank niet aan de inhoud toekomt.
• Afwijzing: de rechtbank komt wel aan de inhoud toe, maar de beschikking haalt de toets niet (artikel 16.107 Ow).

- Toewijzing: de beschikking wordt geheel of gedeeltelijk bekrachtigd.

Wat gedeeltelijke bekrachtiging betekent

Voor de zaken waarvoor de beschikking is bekrachtigd, gaat de onteigening verder. Voor de zaken waarvoor dat niet gebeurt, loopt de procedure met deze uitspraak dood. Wil het bestuursorgaan die grond alsnog in eigendom krijgen, dan moet het opnieuw beginnen, inclusief een nieuwe poging om de grond in onderling overleg te verwerven (artikel 11.7 Ow). Een gedeeltelijke bekrachtiging kan dus betekenen dat een project opnieuw moet worden ingepast op de grond die wel beschikbaar komt.

Na de uitspraak

De uitspraak wordt ter inzage gelegd en bekendgemaakt (artikelen 16.114 Ow en 16.115 Ow) en vermeldt zelf welk rechtsmiddel openstaat (artikel 16.109 Ow). Tegen de uitspraak is hoger beroep mogelijk (artikel 16.117 Ow); voor de belanghebbende die bedenkingen heeft ingebracht is daarvoor een eigen bepaling opgenomen (artikel 16.118 Ow). De schadeloosstelling wordt niet in deze uitspraak vastgesteld; daarvoor bestaat een afzonderlijke procedure (artikel 11.14 Ow).

Een voorbeeld. Een gemeente heeft voor vijf percelen een onteigeningsbeschikking gegeven voor een nieuwe woonwijk. Bij vier percelen vindt de rechtbank de noodzaak en de urgentie voldoende onderbouwd. Voor het vijfde, dat buiten het aangewezen plangebied blijkt te liggen, is die onderbouwing er niet. De rechtbank wijst het verzoek voor vier percelen toe en bekrachtigt de beschikking in zoverre; voor het vijfde perceel is de onteigening van de baan.

In de praktijk

• Voor het bestuursorgaan: onderbouw de aanwijzing per onroerende zaak; een zwakke schakel kan tot gedeeltelijke bekrachtiging leiden in plaats van tot afwijzing van het geheel.
• Voor de belanghebbende: lees in de uitspraak na of uw eigen perceel of recht onder de bekrachtiging valt; dat bepaalt of de onteigening voor u doorgaat.

Wat er in de uitspraak moet staan, is geregeld in artikel 16.109 Ow. De termijn waarbinnen de uitspraak moet volgen, staat in artikel 16.105 Ow.