Artikel 5.18 Ow: Waar staan de regels voor de beoordeling?

Wie in de wet zoekt wanneer een omgevingsvergunning moet worden verleend en wanneer geweigerd, vindt het antwoord hier niet. Dit artikel draagt het Rijk op die regels bij algemene maatregel van bestuur te stellen. Het gaat om de beoordelingsregels voor de activiteiten die op grond van artikel 5.1 Ow vergunningplichtig zijn.

Dat is geen vrije keuze: het eerste lid zegt dat die regels worden gesteld. De inhoudelijke maatstaf voor een aanvraag staat daardoor altijd een niveau lager dan de wet. Voor de activiteiten van artikel 5.1 Ow is dat het Besluit kwaliteit leefomgeving, waarin de beoordelingsregels bij elkaar zijn gebracht.

Wat de wet zelf nog wel doet

De wet laat het niet volledig aan het besluit over. De artikelen 5.20 Ow tot en met 5.29a Ow bepalen per activiteit met welk oogmerk de regels worden gesteld: bij het bouwen de veiligheid, de gezondheid, de duurzaamheid en de bruikbaarheid, bij een rijksmonumentenactiviteit het behoud van cultureel erfgoed, bij een wateractiviteit het beheer van het watersysteem. Dat oogmerk begrenst wat in het besluit kan worden geregeld en waarop het bevoegd gezag een aanvraag dus mag afrekenen.

Eisen aan de motivering

Het tweede lid staat toe dat in het besluit ook eisen aan de motivering van de beslissing worden gesteld. Dat is iets anders dan de algemene motiveringsplicht van artikel 3:46 Awb: het kan gaan om een specifiek punt dat in het besluit zichtbaar moet zijn, bijvoorbeeld hoe een bepaald belang is gewogen.

Ontheffing van een beoordelingsregel

Het derde lid verklaart artikel 2.32, tweede tot en met zesde lid, Ow van overeenkomstige toepassing. Dat artikel gaat over de ontheffing van instructieregels. Voorziet een beoordelingsregel in een ontheffing, dan gelden daarvoor dus dezelfde voorwaarden en dezelfde procedure. De bevoegdheid om een ontheffing te geven volgt niet uit dit lid zelf; die moet in het besluit zijn opgenomen.

Een ondernemer wil een bedrijfshal uitbreiden en loopt tegen een weigering aan. In de Omgevingswet zelf staat geen grond waarop die weigering rust. Het bevoegd gezag past de beoordelingsregels toe die op grond van dit artikel zijn gesteld, en moet in het besluit aanwijzen welke regel het heeft gebruikt. Wie de weigering wil aanvechten, begint dus bij die regel en niet bij de wettekst.

In de praktijk

• Voor de aanvrager: zoek vóór de aanvraag op welke beoordelingsregel voor uw activiteit geldt; die bepaalt ook welke gegevens u moet aanleveren.
• Voor de omgeving: een zienswijze heeft het meeste gewicht als zij aansluit bij een beoordelingsregel die het bevoegd gezag moet toepassen.

Dit artikel is de spil van paragraaf 5.1.3. Voor vergunningplichten die niet in de wet maar in een decentrale verordening staan, geldt het niet: daar bepaalt de verordening zelf de gronden (artikel 5.30 Ow). Naast de rijksregels kan de provincie op grond van artikel 5.19 Ow voor de milieubelastende activiteit eigen beoordelingsregels stellen.