Artikel 4.39 Ow: Regels rond een landinrichting

Wordt een gebied opnieuw ingericht — kavels samengevoegd, watergangen verlegd, wegen aangepast — dan kan werk van een grondeigenaar dat plan in de weg zitten. Over landinrichtingsactiviteiten gelden daarom rijksregels, en dit artikel bepaalt met welk doel die worden gesteld en wat ze in ieder geval moeten verzekeren.

Dit is de enige bepaling in deze reeks die niet over natuur gaat maar over een proces. Het belang dat wordt beschermd is de doelmatige uitvoering van een inrichtingsprogramma: het programma waarin staat welke herinrichting in een gebied wordt doorgevoerd, geregeld in artikel 3.14a Ow.

Een procesbelang als grondslag

De regels mogen worden gesteld met het oog op een doelmatige uitvoering van een inrichtingsprogramma. Dat is een smalle en herkenbare grondslag: zonder zo'n programma is er niets om te beschermen. De regels kunnen dus niet worden gebruikt om in willekeurig welk landelijk gebied in te grijpen, maar hangen vast aan een lopende inrichting.

De drempel: ernstige belemmering

Het tweede lid zegt waar de regels in ieder geval voor moeten zorgen: de uitvoering van een inrichtingsprogramma mag niet ernstig worden belemmerd. Het woord 'ernstig' is bepalend. Niet elk ongemak voor het programma is genoeg; de regels zijn bedoeld voor ingrepen die de uitvoering werkelijk in gevaar brengen. Dat laat ruimte voor normaal gebruik en gewoon onderhoud van percelen tijdens de inrichting.

Waar de rest van het stelsel staat

De regels zelf komen uit een algemene maatregel van bestuur op grond van artikel 4.3 Ow en zijn te vinden in het Besluit activiteiten leefomgeving. De instrumenten voor de landinrichting zelf — het inrichtingsbesluit, de herverkaveling — staan in hoofdstuk 12 van de wet, waarin artikel 12.3 Ow en artikel 12.4 Ow het uitgangspunt en de bevoegdheid regelen.

Een voorbeeld. In een gebied waar een herverkaveling loopt, wil een agrarisch ondernemer op een perceel dat nog toebedeeld moet worden een nieuwe sleufsilo aanleggen en een sloot dempen. Of dat zonder meer mag, volgt uit het Besluit activiteiten leefomgeving. Dit artikel maakt de maatstaf duidelijk: het gaat erom of zijn ingreep de uitvoering van het inrichtingsprogramma ernstig in de weg zit.

In de praktijk

• Voor de eigenaar of pachter: stem grotere ingrepen in een gebied met een lopende inrichting af met het bevoegd gezag voordat het werk begint, want herstel achteraf is duurder dan uitstel.
• Voor de uitvoerder van het programma: een ingreep die de uitvoering niet ernstig raakt, valt buiten de bedoeling van deze regels; de drempel ligt hoog.

Naast deze regels kent de wet voor de landinrichting eigen gedoogplichten, in artikel 10.10c Ow voor de voorbereiding en artikel 10.10d Ow voor de uitvoering daarvan. De kosten van een landinrichting zijn geregeld in artikel 13.8 Ow, en de heffing en invordering daarvan in artikel 13.10 Ow.