Artikel 18.15 Ow: Boete rond het spoor

Langs een spoorweg geldt een beperkingengebied waarin activiteiten aan regels zijn gebonden of een omgevingsvergunning vragen. Overtreding daarvan is beboetbaar. Opvallend is wie dat doet: niet het bevoegd gezag dat volgens artikel 18.2 Ow de handhavingstaak heeft, maar de minister van Infrastructuur en Waterstaat. De boetebevoegdheid is hier dus landelijk belegd.

Beboetbaar zijn de rijksregels over deze beperkingengebiedactiviteit die op grond van artikel 4.3 Ow zijn gesteld, het verrichten van de activiteit zonder de vergunning die artikel 5.1, tweede lid, Ow eist, en het handelen in strijd met de voorschriften van zo'n vergunning bij een hoofdspoorweg, een lokale spoorweg of een bijzondere spoorweg (artikel 5.5 Ow).

De hoogte staat in de spoorwetgeving

Dit artikel noemt zelf geen boetecategorie. Het verwijst naar de wetgeving over het betrokken spoor: bij een hoofdspoorweg of een bijzondere spoorweg is artikel 80 van de Spoorwegwet van overeenkomstige toepassing, bij een lokale spoorweg artikel 44 van de Wet lokaal spoor. De regeling van de boete in die wet geldt dan ook hier, zodat voor eenzelfde soort overtreding niet twee verschillende regimes bestaan.

Waarborgen uit de Awb

Ook deze boete is een bestraffende sanctie, zodat titel 5.4 Awb geldt. De hoogte wordt afgestemd op de ernst en de verwijtbaarheid (artikel 5:46 Awb), zonder verwijtbaarheid volgt geen boete (artikel 5:41 Awb) en bij een verhoor geldt een zwijgrecht waarop moet worden gewezen (artikel 5:10a Awb).

Twee loketten in een zaak

Dat de boete van het Rijk komt terwijl de handhavingstaak bij een ander bestuursorgaan kan liggen, levert in een zaak twee sporen op. Het stilleggen van het werk en het afdwingen van herstel lopen via het bevoegd gezag van artikel 18.2 Ow, met een last onder bestuursdwang of een dwangsom. De bestraffing loopt via de minister. Voor de overtreder betekent dat dat hij twee besluiten kan krijgen, van twee organen, over dezelfde feiten.

Een voorbeeld. Een aannemer zet een damwandmachine op een perceel direct naast een hoofdspoorweg, zonder de vergunning die voor werken in dat gebied nodig is. Het werk wordt stilgelegd en hij haalt de machine weg. De minister kan daarnaast een boete opleggen, want de overtreding heeft plaatsgevonden en de risico's voor het treinverkeer waren reîel.

In de praktijk

• Voor de aannemer: ga voor een werk langs het spoor na of het perceel in een beperkingengebied ligt en wie daar bevoegd gezag is; de boete komt van het Rijk, ook als de gemeente u aanspreekt.
• Voor de spoorbeheerder: een constatering kunt u melden bij de rijkstoezichthouder, die daarop ook zonder verzoek van de provincie kan optreden.

Het toezicht op lokale spoorwegen is apart geregeld in artikel 18.6a Ow. Voor het beperkingengebied van een luchthaven geldt een eigen boetebepaling (artikel 18.14 Ow). Bij een ernstige overtreding gaat de gedraging naar het openbaar ministerie (artikel 18.16 Ow).