Artikel 18.20 Ow: Wie zorgt voor de kwaliteit van de uitvoering?

De verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van vergunningverlening, toezicht en handhaving ligt bij de bestuursorganen die deze taken uitoefenen. Dat is de kern van het eerste lid: zij dragen zorg voor een goede kwaliteit van de uitoefening van de uitvoeringstaak en de handhavingstaak. De wet zegt niet wat goede kwaliteit precies is, en laat ook de inrichting aan het bestuur.

Daar staat tegenover dat de volksvertegenwoordiging er iets over kan vastleggen. Provinciale staten kunnen regels stellen over de uitoefening van deze taken door gedeputeerde staten, en de gemeenteraad kan dat doen voor het college van burgemeester en wethouders. Zo wordt een open norm een controleerbare afspraak: de raad of staten bepalen het niveau, het college of gedeputeerde staten moeten zich daaraan houden.

Mogen, niet moeten

Het tweede en derde lid zijn een bevoegdheid, geen plicht. Stelt de raad geen regels, dan blijft de zorgplicht van het eerste lid gewoon gelden; er is dan alleen geen eigen normenkader waaraan het college kan worden gehouden. Dat is anders voor de basistaken van de omgevingsdienst: daarvoor moeten raad en staten wel regels stellen, op grond van artikel 18.23 Ow.

Kwaliteit is geen bevoegdheid

Dit artikel gaat over hoe goed het werk wordt gedaan, niet over wat er mag. De bevoegdheid om tegen een overtreding op te treden volgt uit de handhavingstaak en de toedeling daarvan in artikel 18.1 Ow en artikel 18.2 Ow, en de instrumenten zelf staan in de Algemene wet bestuursrecht, zoals de last onder dwangsom in artikel 5:31d Awb. Een kwaliteitsverordening voegt daar geen handhavingsbevoegdheid aan toe en neemt er ook geen weg. Wie wil dat tegen een overtreding wordt opgetreden, vraagt dus niet om naleving van dit artikel, maar om een handhavingsbesluit.

Een voorbeeld. Een gemeenteraad stelt een verordening vast waarin staat binnen welke termijn een melding over een bedrijf wordt opgepakt en hoeveel controles per jaar bij de zwaardere bedrijven worden gedaan. Een bewoner die al maanden over geluid klaagt, kan het college aanspreken op die eigen norm. De verordening maakt van de klacht geen handhavingsbesluit, maar geeft wel een maatstaf waaraan het handelen van het college kan worden getoetst.

In de praktijk

• Voor de inwoner of ondernemer: kijk of uw gemeente of provincie een kwaliteitsverordening heeft, want daarin staan de termijnen en uitgangspunten waarop u het bestuur kunt aanspreken.
• Voor het bestuur: leg vast hoe de kwaliteit wordt gemeten, want het Rijk laat elke twee jaar onderzoeken of de naleving van deze verplichting en van die regels voldoende doeltreffend is.

Dat onderzoek en het vangnet dat erbij hoort staan in artikel 18.24 Ow: blijkt de naleving onvoldoende, dan kunnen bij algemene maatregel van bestuur regels komen die de decentrale regels vervangen of aanvullen. Voor de omgevingsdiensten werkt artikel 18.23 Ow dit stelsel verder uit.