Artikel 16.38 Ow: Vooraf afstemmen wat in het MER komt

Voordat er aan een plan-MER wordt gerekend en geschreven, moet duidelijk zijn wat erin komt. Dit artikel verplicht het bevoegd gezag daarover te overleggen: het raadpleegt de bestuursorganen en instanties die in artikel 16.36, vijfde lid, onder a en b, Ow worden genoemd over de reikwijdte en het detailniveau van de informatie in het rapport.

Dat zijn dezelfde partijen die ook bij de beoordeling van de milieueffecten in beeld komen: de organen en instanties die op grond van een wettelijk voorschrift adviseren over de besluiten waarvoor het plan het kader vormt, en de betrokken minister of een door die minister aangewezen bestuursorgaan.

Wat 'reikwijdte en detailniveau' betekent

Reikwijdte gaat over de breedte: welke milieuthema's worden onderzocht, welk gebied wordt bekeken, welke alternatieven worden vergeleken. Detailniveau gaat over de diepte: wordt er gerekend met modellen of met kengetallen, wordt per perceel gekeken of per gebied. Beide hangen samen met het niveau van het plan; artikel 16.37 Ow schrijft die afstemming ook inhoudelijk voor.

Geen termijn in de wet

De wet bindt deze raadpleging niet aan een termijn. De procedure voor de raadpleging kan volgens het tweede lid in een algemene maatregel van bestuur worden uitgewerkt, maar dat is een bevoegdheid en geen opdracht. Zolang daarvan geen gebruik is gemaakt, bepaalt het bevoegd gezag zelf hoe het de raadpleging inricht en binnen welke redelijke termijn het een reactie verwacht.

Een voorbeeld. Een provincie wil een programma vaststellen voor een bedrijventerrein met ruimte voor zware bedrijvigheid. Voordat zij het rapport laat opstellen, legt zij een notitie met de voorgenomen onderzoeksopzet voor aan het waterschap, de omgevingsdienst en het aangewezen bestuursorgaan van de betrokken minister. Uit die ronde komt dat ook de cumulatie van geluid met de naastgelegen snelweg moet worden onderzocht.

In de praktijk

• Voor het bevoegd gezag: vraag om schriftelijke reacties op een concrete onderzoeksopzet en noem daarbij zelf een redelijke termijn; een open uitnodiging levert weinig op.

- Voor de geraadpleegde instantie: benoem concreet welk thema of welk detailniveau ontbreekt, want dit is het moment waarop de opzet nog goedkoop te wijzigen is.

Waarom vooraf en niet achteraf

Een milieueffectrapport is duur en tijdrovend. Blijkt pas bij de terinzagelegging dat een thema is overgeslagen of dat te grof is gerekend, dan moet er worden bijgewerkt terwijl de planning al loopt. De raadpleging haalt dat bezwaar naar voren, naar het moment waarop de onderzoeksopzet nog een document van een paar pagina's is. Dat de wet geen vorm voorschrijft, betekent niet dat de raadpleging vrijblijvend is: zij is verplicht en moet uit de stukken blijken.

Wanneer er een rapport moet komen staat in artikel 16.36 Ow. Het advies van de Commissie voor de milieueffectrapportage is geregeld in artikel 16.39 Ow, de inhoud van het rapport in artikel 16.42 Ow. Voor besluiten over projecten geldt een vergelijkbare raadpleging op grond van artikel 16.46 Ow.