Artikel 8.5 Ow: Rust rondom een oude eendenkooi

Rondom een oude eendenkooi geldt een rustregime. Binnen de afpalingkring van een kooi waarvoor op 31 maart 1977 een recht van afpaling gold, is het iedereen verboden activiteiten te verrichten waardoor eenden binnen die kring kunnen worden verontrust. Alleen de kooiker van die kooi mag dat, en wie met zijn toestemming handelt.

Twee dingen vallen aan die formulering op. De peildatum maakt de groep gesloten: het gaat uitsluitend om kooien waarvoor dat recht op 31 maart 1977 gold, dus er komen geen nieuwe afpalingkringen bij. En het verbod kijkt naar het risico, niet naar het resultaat — activiteiten waardoor eenden verontrust kúnnen worden, zijn al verboden. Dat eenden zich daadwerkelijk hebben laten opjagen, hoeft niet te worden aangetoond.

Drie uitzonderingen, met één voorwaarde

Het verbod wijkt voor werk dat zich niet laat verplaatsen of uitstellen. Het geldt niet voor activiteiten ter uitvoering van openbare werken, voor het gebruik en onderhoud van wat door die werken tot stand is gebracht, en voor de uitoefening van een beroep of bedrijf. Die uitzonderingen gaan echter alleen op als redelijkerwijs niet kan worden gevergd dat de activiteiten niet, op een andere wijze of op een ander tijdstip worden verricht. De eerste vraag is dus niet of het werk in een van de drie categorieën past, maar of het anders kan.

Schade voor de kooiker

Gaat het werk onder zo'n uitzondering door, dan is de kooiker niet rechteloos. Wie de activiteiten verricht, vergoedt hem de schade die daaruit voortvloeit voor het gebruik van de eendenkooi, tenzij met de kooiker iets anders is overeengekomen. Dat is een verplichting tussen die twee partijen en geen vergoeding van de overheid. Zij staat ook los van de tegemoetkoming in schade die in het wild levende dieren aanrichten: die loopt via artikel 15.53 Ow en gaat over het omgekeerde geval.

Een aannemer moet in opdracht van het waterschap een duiker vervangen in een watergang die door de afpalingkring van een eendenkooi loopt. Hij gaat eerst na of het werk buiten de kring kan beginnen of naar een rustiger periode kan. Kan dat redelijkerwijs niet, dan kan hij zich op de uitzondering voor openbare werken beroepen, maar vergoedt hij de kooiker de schade die het werk voor het gebruik van de kooi oplevert.

In de praktijk

• Voor de kooiker: houd bij waar de afpalingkring ligt en vraag wie werk aankondigt om een onderbouwing waarom uitstel of een andere werkwijze niet mogelijk is.
• Voor de uitvoerder van werken: leg de afweging over tijdstip en werkwijze vast en maak vooraf een afspraak over de schade; de wet laat toe dat daarover iets anders wordt overeengekomen.

Het artikel beschermt het gebruik van de kooi en niet het jachtrecht: wie tot de jacht gerechtigd is en op welke soorten gejaagd mag worden — de wilde eend hoort daarbij — staat in artikel 8.3 Ow. Ook de gerechtigde tot de jacht kan binnen een afpalingkring dus tegen dit verbod aanlopen, tenzij hij de kooiker zelf is of met diens toestemming handelt.