Artikel 16.16 Ow: Wanneer een ander orgaan moet instemmen

Soms is een adviesrecht niet genoeg en krijgt een ander bestuursorgaan een echte stem. In de gevallen die bij algemene maatregel van bestuur zijn aangewezen behoeft de voorgenomen beslissing op een aanvraag instemming van het bestuursorgaan dat op grond van artikel 16.15 Ow in de gelegenheid is gesteld advies uit te brengen. Zonder die instemming kan de beslissing niet worden genomen.

Het instemmingsrecht bouwt dus voort op het adviesrecht: instemming komt alleen toe aan een orgaan dat al adviseur is. Voor de aanvrager is het verschil wezenlijk — een advies kan met een motivering worden gepasseerd, een onthouden instemming blokkeert.

Soms alleen bij een toewijzing

De tweede zin van het eerste lid maakt differentiatie mogelijk. Bij de aanwijzing kan worden bepaald dat alleen een voorgenomen beslissing tot het toewijzen van de aanvraag instemming behoeft. Een voorgenomen weigering gaat dan zonder instemming door. Dat scheelt werk in gevallen waarin alleen het verlenen het belang van het andere orgaan kan raken.

Waarom instemming en niet advies

Het tweede lid geeft drie gronden om een geval aan te wijzen: bijzondere deskundigheid van het bestuursorgaan, zwaarwegende belangen die het gelet op zijn taken voor de fysieke leefomgeving behartigt, of provinciale belangen. Het gaat in de kern om dezelfde aspecten als bij het adviesrecht van artikel 16.15 Ow, maar in sterkere mate.

Twee ventielen

De wet voorkomt dat het instemmingsrecht in bulk gaat gelden. Het derde lid laat toe dat bij de maatregel wordt bepaald dat het aangewezen bestuursorgaan zelf gevallen kan aanwijzen waarin instemming niet is vereist. Het vierde lid gaat verder: dat orgaan kan bij het uitgebrachte advies bepalen dat instemming niet nodig is. Dat kan de procedure aanzienlijk bekorten.

Mandaat

Het vijfde lid maakt het mogelijk de beslissing over de instemming in mandaat te laten nemen, in afwijking van artikel 10:3, tweede lid, Awb, dat mandaat voor bepaalde bevoegdheden uitsluit. Zo hoeft niet voor elke instemming het orgaan zelf bijeen te komen.

Een ondernemer vraagt een omgevingsvergunning aan voor werkzaamheden op een beschermd archeologisch terrein. Het college beslist, maar mag de vergunning niet verlenen zonder instemming van de minister die voor dat terrein verantwoordelijk is. Geeft die minister bij zijn advies aan dat instemming niet is vereist, dan kan het college zelfstandig door.

In de praktijk

• Voor de aanvrager: vraag vroeg of er in jouw geval instemming nodig is, want dan is er naast het bevoegd gezag nog een partij die je moet overtuigen.
• Voor het bevoegd gezag: leg het verzoek om instemming tijdig voor en neem de beslissing niet eerder dan de instemming binnen is.

Op welke gronden instemming kan worden verleend of onthouden staat in artikel 16.17 Ow, de termijn en het ontbreken van een fictieve instemming in artikel 16.18 Ow. Bij een ambtshalve wijziging of intrekking geldt artikel 16.19 Ow en bij een projectbesluit artikel 16.20 Ow.