Artikel 4.9 Ow: Wie is bevoegd gezag bij regels van het Rijk?

Voor de algemene regels die het Rijk op grond van artikel 4.3 Ow stelt, is het college van burgemeester en wethouders het bevoegd gezag. Het ontvangt de melding, het kan een maatwerkvoorschrift stellen en het beslist op een aanvraag om een gelijkwaardige maatregel te mogen treffen. Dat is de hoofdregel, en die geldt tenzij de artikelen 4.10 Ow tot en met 4.13 Ow anders bepalen.

Voor wie een bedrijf of een bouwplan heeft, is dat praktisch nieuws: ook als een regel uit een landelijk besluit komt, is het gemeentebestuur in de regel het aanspreekpunt. Pas als een van de uitzonderingen geldt, komt een ander bestuursorgaan in beeld.

Waarom de gemeente

Het gemeentebestuur zit het dichtst bij de activiteit en kent de omgeving. Het kan een melding plaatsen naast wat het verder over een locatie weet, en het is voor een ondernemer het best bereikbare loket. Daar komt bij dat het college voor veel van deze regels ook met het toezicht te maken heeft, zodat uitvoering en handhaving dicht bij elkaar liggen.

De aanwijzing zelf staat in het besluit

Let op de formulering: het college wordt op grond van artikel 4.3 Ow aangewezen. Die aanwijzing gebeurt dus in de algemene maatregel van bestuur, het Besluit activiteiten leefomgeving of het Besluit bouwwerken leefomgeving, en dit artikel schrijft de opsteller daarvan voor welke richting hij moet kiezen. Wie zeker wil weten wie bevoegd is, kijkt daarom in het besluit dat op zijn activiteit van toepassing is.

Vier soorten uitzonderingen

• Water: voor wateractiviteiten wijst artikel 4.10 Ow het waterschap, de provincie of de minister aan.
• Provincie: artikel 4.11 Ow noemt onderwerpen waarvoor gedeputeerde staten bevoegd zijn, zoals grondwater en natuur.
• Rijk: artikel 4.12 Ow noemt onderwerpen waarvoor een minister bevoegd is, zoals mijnbouw en handel in dieren en planten.
• Samenloop met een vergunning: artikel 4.13 Ow kan het bevoegd gezag voor de omgevingsvergunning ook bevoegd maken voor de algemene regels.

Een voorbeeld. Een fietsenmaker richt in zijn bedrijfsruimte een kleine spuitcabine in. Dat is een milieubelastende activiteit waarvoor landelijke regels gelden. De melding gaat naar het college, en niet naar de provincie of het Rijk, tenzij zijn activiteit in het besluit onder een van de uitzonderingen valt, bijvoorbeeld omdat er gevolgen voor het grondwater zijn.

In de praktijk

• Voor de initiatiefnemer: ga niet van de hoofdregel alleen uit; één onderdeel van je activiteit kan genoeg zijn om een ander bestuursorgaan bevoegd te maken.
• Voor de omgeving: weet je niet wie bevoegd is, begin dan bij de gemeente; die kan doorverwijzen als een ander bestuursorgaan aan zet is.

Om welke bevoegdheden het gaat, volgt uit de artikelen 4.4 Ow, 4.5 Ow en 4.7 Ow. Voor decentrale regels geldt de verdeling van artikel 4.8 Ow, en overdracht van de bevoegdheid is mogelijk op grond van artikel 4.13a Ow.