Artikel 2.45 Ow: Wanneer mag een natuurgebied dicht?

Een beschermd natuurgebied kan voor bezoekers worden gesloten. Gedeputeerde staten kunnen de toegang tot een Natura 2000-gebied geheel of gedeeltelijk beperken of verbieden. Gedeeltelijk kan op twee manieren: voor een deel van het gebied, of voor een deel van het jaar.

Het artikel noemt zelf geen doel waarvoor de sluiting moet dienen. Dat betekent niet dat de bevoegdheid vrij is. Artikel 2.1 Ow stelt algemene eisen aan de manier waarop een bestuursorgaan zijn taken en bevoegdheden op grond van deze wet uitoefent, en die eisen gelden ook hier. In de praktijk gaat het om rust voor soorten en habitats waarvoor het gebied is aangewezen.

Wie bevoegd is

Het uitgangspunt is de provincie, maar de wet verschuift de bevoegdheid in twee situaties. Wordt een Natura 2000-gebied geheel of gedeeltelijk beheerd door een andere minister dan die van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, dan ligt de bevoegdheid bij laatstgenoemde minister. Denk aan een gebied dat deels bij Defensie of bij Rijkswaterstaat in beheer is.

Voor bijzondere nationale natuurgebieden is de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur bevoegd. Het vierde lid maakt daarop een uitzondering: bij algemene maatregel van bestuur kan worden bepaald dat gedeputeerde staten die bevoegdheid in bepaalde gevallen uitoefenen. Wie in een concreet geval beslist, is dus niet in alle gevallen uit de wet alleen af te lezen.

Toegang beperken is geen activiteitenregeling

Dit artikel gaat over er mogen komen. Of een activiteit in of nabij het gebied is toegestaan, is een andere vraag: die loopt via de vergunningplicht voor een Natura 2000-activiteit en de regels in het omgevingsplan en de omgevingsverordening. Een gebied kan dus openstaan terwijl een activiteit er niet mag, en omgekeerd.

Een strandpaviljoenhouder organiseert elk voorjaar wandelexcursies over een zandplaat die bij het Natura 2000-gebied hoort. Gedeputeerde staten sluiten die plaat van maart tot augustus af, omdat er kustvogels broeden. De excursies kunnen in die maanden niet over de plaat; buiten die periode kan het weer. De afsluiting zegt niets over zijn horecavergunning of zijn bouwplannen op het strand.

In de praktijk

• Voor de recreatieondernemer: plan activiteiten in beschermde gebieden rond de periodes waarin de toegang beperkt is, en ga na of de provincie of de minister het besluit neemt.
• Voor de bezoeker: een afzetting of bord in een natuurgebied kan op dit artikel rusten; de beperking kan tot een deel van het gebied of tot een seizoen beperkt zijn.

Welke gebieden het betreft volgt uit de aanwijzing in artikel 2.44 Ow. Voor waterstaatswerken en wegen van het Rijk kent artikel 2.40 Ow een vergelijkbaar toegangsverbod, en de vergunningplicht voor een Natura 2000-activiteit staat in artikel 5.1 Ow.