Artikel 15.41 Ow: Niet opgeroepen, toch meedoen

Een onteigenaar kent niet altijd iedereen die rechten op een perceel heeft. Dit artikel zorgt ervoor dat een belanghebbende die daardoor buiten de procedure is gebleven, er alsnog in komt: hij mag bij het onderzoek ter plaatse aanwezig zijn om ook zijn schade te laten begroten.

Dat is meer dan een gunst. Door de onteigening gaat zijn recht teniet of verliest hij het gebruik van de zaak. Zonder begroting van zijn schade zou hij met lege handen achterblijven terwijl de eigenaar wel schadeloos wordt gesteld.

Hoe iemand het onderzoek op het spoor komt

Tijd en plaats van het onderzoek worden bekendgemaakt in een of meer dag-, nieuws- of huis-aan-huisbladen. Dat volgt uit artikel 15.40 Ow en is juist voor deze groep bedoeld: wie geen uitnodiging kreeg omdat zijn recht niet bekend was, kan het onderzoek daardoor toch vinden.

Een aanbod binnen vier weken

Wordt bij het onderzoek een belanghebbende bekend die niet in het verzoekschrift staat, dan draagt de rechter de onteigenaar op hem binnen vier weken een aanbod tot schadeloosstelling te doen. De onteigenaar kan die stap dus niet uitstellen tot het einde van de procedure.

Mits het recht niet wordt betwist

Aan die opdracht is een voorwaarde verbonden: de rechten van de belanghebbende mogen niet worden betwist. Is er discussie over de vraag of iemand werkelijk huurder, pachter of beperkt gerechtigde is, dan volgt er langs deze weg geen aanbod. Die vraag moet dan eerst worden uitgezocht; het artikel is bedoeld voor de duidelijke gevallen.

Om wie het kan gaan

Belanghebbende is niet alleen de eigenaar. Ook wie een ander recht op de zaak heeft, kan schade lijden en valt onder dit artikel. De wet geeft voor een aantal van die posities een eigen maatstaf: artikel 15.28 Ow voor de huurder, artikel 15.29 Ow voor de pachter en artikel 15.27 Ow voor rechten waarop de regeling van overeenkomstige toepassing is. De begroting volgt dus het recht dat iemand heeft, niet alleen zijn aanwezigheid op het terrein.

Een voorbeeld. Bij het onderzoek ter plaatse op een onteigend bedrijfsterrein blijkt dat een naburige ondernemer er al jaren een loods huurt, zonder dat die huur bij de gemeente bekend was. Hij laat zijn verhuiskosten en omzetverlies door de deskundigen begroten. Omdat niemand zijn huurrecht betwist, draagt de rechter de gemeente op hem binnen vier weken een aanbod te doen.

In de praktijk

• Voor de niet opgeroepen belanghebbende: neem de bekendmaking in de bladen serieus en kom met stukken waaruit uw recht blijkt; bij het onderzoek ter plaatse kunt u uw schade laten meenemen.
• Voor de onteigenaar: breng voor het verzoekschrift in kaart wie rechten op de zaak hebben; een laat opgekomen belanghebbende levert een extra aanbod en vertraging op.

Het aanbod aan de bekende belanghebbenden staat in artikel 15.37 Ow en de vormvoorschriften voor het onderzoek in artikel 15.40 Ow. Een aanbod op grond van dit artikel dat niet wordt aanvaard, kan op grond van artikel 15.46 Ow gevolgen hebben voor de proceskosten.