Artikel 4.16 Ow: Voorbescherming voor een project van hoger gezag

Niet alleen de gemeente heeft belang bij voorbescherming. Ook de provincie en het Rijk kunnen een locatie nodig hebben voor een project of voor regels die zij aan de gemeente willen opleggen. Dit artikel geeft hun de mogelijkheid om vooruitlopend daarop het gemeentelijke omgevingsplan te wijzigen met voorbeschermingsregels.

Het besluit kan worden genomen met het oog op de voorbereiding van een projectbesluit, van een instructieregel of van een instructie die erop is gericht dat de gemeente bepaalde regels in het omgevingsplan opneemt. Het is dus een hulpmiddel bij een besluit dat nog moet komen, en geen zelfstandige keuze over de inrichting van een locatie.

Wie het mag nemen

Provinciale staten kunnen het besluit nemen binnen de grenzen van artikel 2.3, tweede lid, Ow. Voor het Rijk geldt dat de minister die het aangaat het besluit neemt in overeenstemming met de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, binnen de grenzen van artikel 2.3, derde lid, Ow. Is voor het bijbehorende projectbesluit op grond van artikel 5.44, tweede lid, Ow geen overeenstemming nodig, dan hoeft die ook niet voor het voorbereidingsbesluit.

Wat er in het omgevingsplan komt

Het besluit wijzigt het omgevingsplan met voorbeschermingsregels. De inhoud daarvan is dezelfde als bij de gemeentelijke variant: een verbod of een verbod zonder melding of omgevingsvergunning voor activiteiten die het plan toestaat maar die nog niet plaatsvinden, de aanwijzing van onderwerpen voor maatwerkvoorschriften of vergunningvoorschriften, de aanwijzing van adviseurs, en het buiten toepassing verklaren van botsende planregels. Provinciale staten kunnen de bevoegdheid overdragen aan gedeputeerde staten.

De termijn

De voorbeschermingsregels vervallen na een jaar en zes maanden. Is binnen die termijn het projectbesluit, de instructieregel of de instructie bekendgemaakt, dan blijven ze gelden tot het projectbesluit of het daarop aangepaste omgevingsplan in werking treedt of wordt vernietigd. Het aanknopingspunt is dus de bekendmaking, niet het moment waarop het project daadwerkelijk start.

Een voorbeeld. Het Rijk bereidt een projectbesluit voor om een sluis te vergroten. Op een kavel naast de sluis staat het omgevingsplan nog een bedrijfshal toe. Met een voorbereidingsbesluit wordt bouwen daar tijdelijk aan een omgevingsvergunning gebonden, zodat de kavel niet wordt bebouwd voordat duidelijk is hoeveel ruimte de sluis nodig heeft.

In de praktijk

• Voor de eigenaar: ga bij een aanvraag na of de voorbescherming van provincie of Rijk komt, want dan is niet de gemeente degene die de achterliggende afweging maakt.
• Voor de gemeente: neem de voorbeschermingsregels mee bij elke beslissing over de locatie, want zij maken deel uit van het eigen omgevingsplan.

Artikel 4.14 Ow en artikel 4.15 Ow regelen de voorbescherming door gemeente en provincie voor hun eigen regels. Dat een omgevingsplan een projectbesluit of een voorbereidingsbesluit van provincie of Rijk niet mag belemmeren, staat in artikel 4.19a Ow en artikel 5.53a Ow.