Artikel 16.135 Ow: Wanneer gaat de nieuwe pacht in?

Een pachtovereenkomst die uit de herverkaveling voortkomt, werkt niet vanaf de ondertekening of de goedkeuring, maar vanaf één vast moment: de inschrijving van de herverkavelingsakte in de openbare registers (artikel 16.136 Ow). Op datzelfde moment eindigen de pachtovereenkomsten die erdoor worden vervangen.

Zo is er geen dag waarop twee contracten naast elkaar gelden en geen dag waarop een pachter zonder contract zit. Eigendom en pacht schuiven in één keer mee: de inschrijving die de kavels op naam van de nieuwe eigenaren zet, is ook de datum waarop de pacht van die kavels begint.

Eén datum voor het hele blok

De inschrijving geldt voor alle pachtovereenkomsten die op grond van deze afdeling tot stand zijn gekomen. In een herverkavelingsblok wisselen vaak tientallen percelen van eigenaar en van gebruiker; die overgangen worden niet per geval geregeld maar op één dag, die voor iedereen in het blok dezelfde is. Welke dag dat is, hangt af van de inschrijving in de openbare registers en niet van de planning van partijen.

Waarom de inschrijving het ijkpunt is

De eigendom in een herverkavelingsblok gaat over door de inschrijving van de akte in de openbare registers (artikel 16.137 Ow). Een pachtovereenkomst over een kavel die nog niet is overgegaan, zou in de lucht hangen. Door beide aan hetzelfde moment te koppelen, loopt de pacht precies gelijk met de nieuwe eigendomssituatie.

Ook voor akten van de grondkamer

Het tweede lid trekt dezelfde lijn naar rechtsverhoudingen die in een akte van de grondkamer zijn geregeld: de akte die de grondkamer op grond van artikel 16.132 Ow opmaakt en ondertekent, en de akte die zij opmaakt als partijen geen nieuwe overeenkomst hebben aangeboden (artikel 16.134, derde lid, Ow). Ook die regelingen gaan in bij de inschrijving, al kan er maanden tussen de ondertekening en dat moment zitten.

Een tuinder krijgt na de herverkaveling andere grond in pacht. De akte van de grondkamer is in maart ondertekend, maar de herverkavelingsakte wordt pas in juli ingeschreven. Tot juli loopt zijn oude pacht door en betaalt hij de oude pachtprijs over de oude grond. Vanaf de dag van inschrijving geldt de nieuwe overeenkomst en gebruikt hij de nieuwe percelen. Voor het seizoen erna kan hij dus al met de nieuwe percelen rekenen, maar voor het lopende jaar niet.

In de praktijk

• Voor de pachter: ga voor de bedrijfsvoering, de gewassen en de administratie uit van de datum van inschrijving, niet van de datum van ondertekening.
• Voor de verpachter: factureer de oude pacht tot de dag van inschrijving en de nieuwe pacht vanaf dat moment, en houd een wisseling midden in een pachtjaar voor mogelijk.

Dit artikel staat dus nooit op zichzelf: wat er wordt ingeschreven volgt uit artikel 16.136 Ow, en welke gevolgen de inschrijving verder heeft staat in artikel 16.137 Ow.