Artikel 1.5 Ow: Geldt de wet ook op de Noordzee?

De Omgevingswet geldt ook in de exclusieve economische zone: het zeegebied buiten de territoriale zee waar Nederland bepaalde rechten en bevoegdheden heeft. Op één punt maakt het eerste lid daarop een uitzondering.

Die uitzondering betreft enkele vergunningplichten uit artikel 5.1 Ow. Het eerste lid wijst precies de onderdelen van dat artikel aan die in de zone niet gelden; voor de overige verboden en verplichtingen van de wet is de zone gewoon toepassingsgebied.

Veel bevoegdheden passen er vanzelf niet

Dat de wet er geldt, betekent niet dat alles erin er ook werkt. Instrumenten die aan een gemeente of een waterschap hangen hebben in de zone geen betekenis: het gebied is niet gemeentelijk of waterschappelijk ingedeeld, dus een omgevingsplan of een waterschapsverordening speelt er geen rol. Uit de aard van een bepaling blijkt doorgaans of ze er kan werken.

Uitvoeringsregels moeten het zelf zeggen

Voor regels uit een algemene maatregel van bestuur of een ministeriële regeling geldt het omgekeerde uitgangspunt. Zo'n regel werkt in de zone alleen als dat in die regel is bepaald. Wie op zee met een voorschrift uit een van de uitvoeringsbesluiten of uit de Omgevingsregeling werkt, moet dus nagaan of dat besluit zijn werkingsgebied tot de zone uitstrekt.

Twee regels die verder reiken dan de zone

Het derde en vierde lid gaan over Nederlandse schepen en vliegtuigen buiten Nederland en buiten de zone. Alle regels die bij of krachtens deze wet over stortingsactiviteiten op zee zijn gesteld, gelden ook daar. Voor het vangen, doden of verwerken van walvissen geldt hetzelfde voor in Nederland geregistreerde vaartuigen.

Die twee leden zijn er omdat de verplichtingen erachter uit internationale afspraken komen. Een vlaggenstaat die zijn eigen schepen niet aan de regels houdt zodra ze de zone verlaten, kan zulke afspraken niet nakomen. Het derde lid is daarbij ruim geformuleerd: het gaat niet alleen om het verbod in de wet, maar om alle regels over stortingsactiviteiten op zee die bij of krachtens deze wet zijn gesteld, dus ook de voorschriften uit de uitvoeringsregelgeving.

Een voorbeeld. Een Nederlandse aannemer baggert voor een buitenlandse haven en wil het vrijkomende materiaal op zee storten, ruim buiten de Nederlandse zone. Het schip vaart onder Nederlandse vlag, dus de Nederlandse regels over stortingsactiviteiten op zee reizen mee.

In de praktijk

• Voor de initiatiefnemer op zee: controleer twee dingen — geldt het wettelijke verbod in de zone, en verklaart het uitvoeringsbesluit zich daar van toepassing?
• Voor de reder: ga er niet van uit dat buiten de zone niets meer geldt; voor storten op zee en voor walvissen volgt de regel de vlag.

Artikel 1.5 Ow bepaalt waar de wet werkt en hoort bij artikel 1.2 Ow over het toepassingsgebied. De vergunningplichten waarnaar het eerste lid verwijst, staan in artikel 5.1 Ow.