Artikel 11.15 Ow: Binnen twee maanden naar de notaris

Als alle voorwaarden voor de onteigeningsakte zijn vervuld, mag de onteigenaar niet blijven stilzitten. Hij moet binnen twee maanden een notaris verzoeken de akte te verlijden. De termijn begint te lopen op het moment dat aan alle voorwaarden van artikel 11.16, eerste lid, Ow is voldaan.

Die voorwaarden zijn er drie: de onteigeningsbeschikking is onherroepelijk, het besluit ter uitvoering waarvan de onteigening nodig is, is onherroepelijk, en de voorlopige of de overeengekomen schadeloosstelling is betaald. De laatste van de drie bepaalt dus wanneer de klok begint.

Waarom er een termijn op staat

Op dat moment is alles rond: de rechtmatigheid van de onteigening staat vast en het geld is betaald. Voor de eigenaar is dan nog maar één ding open, namelijk wanneer hij zijn eigendom werkelijk verliest. De termijn van twee maanden voorkomt dat die onzekerheid blijft duren.

Wat er gebeurt bij te laat

Dit is het punt dat in de praktijk de meeste aandacht verdient. Wordt het verzoek niet binnen de termijn gedaan, dan is de onteigenende partij schadeplichtig. De belanghebbenden hebben dan de keuze tussen een vaste schadeloosstelling van tien procent van de door de rechtbank vastgestelde of vermelde schadeloosstellingen en volledige schadevergoeding, waarbij ook de kosten van rechtsbijstand en andere deskundige bijstand en de wettelijke rente meegaan. Die regeling staat in artikel 15.51 Ow. Bevoegd is de rechtbank waar het verzoek over de schadeloosstelling is ingediend.

Wat de notaris wel en niet doet

De notaris is hier geen partij maar poortwachter. Hij onderzoekt of de drie voorwaarden zijn vervuld en of de stukken die dat moeten aantonen er zijn: de uitspraken en griffiersverklaringen over de onherroepelijkheid en het betalingsbewijs of consignatiebewijs. Blijkt een van de drie niet rond, dan kan de akte niet worden verleden. Of de onteigening inhoudelijk juist was, beoordeelt hij niet; dat is in de bekrachtigingsprocedure beslist.

Een voorbeeld. Een onteigenaar betaalt de voorlopige schadeloosstelling op 1 maart, terwijl de beschikking en het projectbesluit al onherroepelijk zijn. De termijn loopt dan tot 1 mei. Gaat het verzoek pas in juli naar de notaris, dan kan de onteigende kiezen voor tien procent van de vastgestelde schadeloosstelling of voor zijn volledige schade.

In de praktijk

• Voor de onteigenaar: leg per dossier vast op welke datum aan de laatste voorwaarde is voldaan en stuur het verzoek aan de notaris met bewijs van verzending.
• Voor de onteigende: houd de datum van betaling en de datum van de onherroepelijkheden bij; loopt de termijn af zonder dat er iets gebeurt, dan ontstaat een eigen aanspraak.

De notaris mag de akte alleen verlijden als hij heeft vastgesteld dat aan de voorwaarden van artikel 11.16 Ow is voldaan. De akte wordt ook door de onteigenaar ondertekend (artikel 11.17 Ow) en de eigendom gaat over door inschrijving in de openbare registers (artikel 11.18 Ow).