Artikel 18.5 Ow: Bevoegd gezag wisselt tijdens handhaving

Een handhavingszaak kan lang lopen: bezwaar, beroep, hoger beroep, invordering. Als in die tijd een ander bestuursorgaan bevoegd wordt voor de activiteit, blijft volgens dit artikel het orgaan dat de sanctie heeft opgelegd aan het stuur. Dat eindigt pas als de beschikking onherroepelijk is en is uitgevoerd, als zij is ingetrokken, of - bij een last onder dwangsom - als de dwangsom is ingevorderd of de last is opgeheven.

Dat voorkomt een overdracht halverwege. Een nieuw bestuursorgaan zou het dossier moeten overnemen, zich in een lopende procedure moeten verweren en de invordering moeten voortzetten. Voor de overtreder betekent de regel dat hij zijn zaak afmaakt bij hetzelfde loket waar zij begon.

Welke besluiten

Het artikel spreekt van een beschikking tot oplegging van een bestuurlijke sanctie. Dat is de verzamelterm uit artikel 5:2 Awb en omvat hier de last onder bestuursdwang, de last onder dwangsom, de bestuurlijke boete en de intrekking van een begunstigende beschikking als sanctie (artikel 18.10 Ow). De regel geldt dus voor het hele sanctiepakket en niet alleen voor herstelsancties.

Pas klaar als de zaak klaar is

De drie eindpunten zijn precies omschreven. Onherroepelijk alleen is niet genoeg: de beschikking moet ook ten uitvoer zijn gelegd. Bij een last onder dwangsom loopt de bevoegdheid door tot de verbeurde dwangsom is ingevorderd, of tot de last is opgeheven, bijvoorbeeld op verzoek van de overtreder nadat hij alsnog heeft hersteld (artikel 5:34 Awb). Tot dat moment neemt het oorspronkelijke orgaan de invorderingsbeschikking.

Wanneer verschuift de bevoegdheid

Een wisseling kan verschillende oorzaken hebben. De taak kan bij algemene maatregel van bestuur aan een ander bestuursorgaan worden opgedragen (artikel 18.2, zesde lid, Ow), de activiteit kan veranderen zodat een andere bevoegdheidsregel gaat gelden, of een gemeentelijke of waterschapsgrens kan opschuiven. Dit artikel maakt dat voor lopende sancties onschadelijk.

Een voorbeeld. Een bedrijf krijgt van de gemeente een last onder dwangsom wegens een overtreding van het omgevingsplan. Nog voordat de dwangsom is ingevorderd, wordt de handhavingstaak voor dit type activiteit bij algemene maatregel van bestuur aan een landelijke dienst opgedragen. De gemeente handelt de invordering toch af; het bedrijf hoeft niet opnieuw te beginnen.

In de praktijk

• Voor de overtreder: richt bezwaar, beroep en betaling op het bestuursorgaan dat de sanctie oplegde, ook als de bevoegdheid inmiddels elders ligt.
• Voor het nieuwe bestuursorgaan: een lopende sanctie neemt u niet over; een nieuwe overtreding na de wisseling handhaaft u wel zelf.

Wie bevoegd is, volgt uit artikel 18.2 Ow en artikel 18.3 Ow. Dit artikel zegt niets over de persoon van de overtreder; dat de last ook tegen rechtsopvolgers kan werken, regelt artikel 18.4a Ow.