Artikel 5.55 Ow: De gemeente en een project van publiek belang

De gemeente heeft geen projectbesluit tot haar beschikking; dat instrument is voorbehouden aan waterschap, provincie en Rijk. Wil een gemeente een groot project van publiek belang mogelijk maken, dan doet zij dat door regels in het omgevingsplan op te nemen. Dit artikel geeft haar de mogelijkheid om daarbij hetzelfde voortraject te volgen als bij een projectbesluit, en verbindt daar een voordeel aan.

De route is vrijwillig. Kiest de gemeente ervoor, dan bereidt zij de regels voor met overeenkomstige toepassing van artikel 5.45, eerste en derde lid, Ow en van de artikelen 5.47 Ow, 5.48 Ow, 5.49 Ow en 5.51 Ow. In gewone woorden: zij kan de uitvoeringsbesluiten coördineren, zij geeft kennis van een voornemen, voert een verkenning uit waarin ieder oplossingen kan voordragen, kan een voorkeursbeslissing nemen en verantwoordt dat alles in het besluit.

Wat de gemeente ervoor terugkrijgt

Is die weg gevolgd, dan is artikel 16.87 Ow van overeenkomstige toepassing. Dat artikel regelt de versnelde behandeling en de rechterlijke beslistermijn bij de projectprocedure. Het beroep tegen het besluit wordt dus met dezelfde voortvarendheid behandeld als bij een projectbesluit van provincie of Rijk. Zonder dit voortraject geldt die versnelling niet, hoe zorgvuldig de voorbereiding verder ook is geweest.

Het blijft een omgevingsplan

Er ontstaat geen projectbesluit en geen nieuw instrument. Het resultaat is en blijft een wijziging van het omgevingsplan, met de regeling en de rechtsgang die daarbij horen. Het verschil zit volledig in de manier van voorbereiden en in de snelheid van de rechterlijke behandeling daarna.

Een project van publiek belang

De wet omschrijft hier niet wat een project van publiek belang is. Het gaat om een project dat op het uitvoeren en in werking hebben of in stand houden daarvan is gericht en waarbij een publiek belang in het spel is. Omdat de versnelling aan die kwalificatie hangt, is het verstandig dat de gemeente in het besluit opschrijft waarin dat publieke belang bestaat en waarom deze voorbereiding is gekozen.

Een voorbeeld. Een gemeente wil een verouderd bedrijventerrein omvormen tot een woon-werkgebied, met een nieuwe ontsluiting en extra waterberging. Zij kondigt een voornemen aan, voert een verkenning uit waarin een ondernemer een alternatieve ontsluiting voordraagt, neemt een voorkeursbeslissing en verantwoordt dat in het wijzigingsbesluit. Komt er beroep, dan wordt dat met toepassing van artikel 16.87 Ow versneld behandeld.

In de praktijk

• Voor de gemeente: leg bij aanvang vast dat deze route wordt gevolgd en welke artikelen van overeenkomstige toepassing zijn, want de versnelling hangt af van het daadwerkelijk doorlopen daarvan.
• Voor de omgeving: reageer op het voornemen; na deze voorbereiding gaat het beroep sneller en is er minder tijd om een standpunt op te bouwen.

Het instrument waaraan deze route is gespiegeld, staat in artikel 5.44 Ow. De voorfase die van overeenkomstige toepassing wordt verklaard, volgt uit de artikelen 5.47 Ow tot en met 5.49 Ow en de verantwoording uit artikel 5.51 Ow.