Artikel 12.40 Ow: Wanneer wordt een waardevermeerdering vergoed?

Landinrichting maakt grond soms meer waard. Een kavel wordt beter ontsloten, beter ontwaterd of eenvoudiger te bewerken, en dat werkt door in de waarde van de onroerende zaak. Dit artikel stelt één voorwaarde aan de vergoeding van zo'n stijging: er moet voor de landinrichtingsactiviteit die de stijging veroorzaakt een maatwerkvoorschrift zijn gesteld. Zonder dat voorschrift wordt de waardevermeerdering niet vergoed.

Daarmee is de vergoeding van een waardestijging geen open post. Niet elke verbetering die een eigenaar in de uitvoering van de landinrichting toevalt, leidt tot een afrekening; alleen de activiteit waarvoor het bevoegd gezag een voorschrift op maat heeft vastgesteld, kan dat gevolg hebben.

Wat een maatwerkvoorschrift is

Een maatwerkvoorschrift is geen algemene regel maar een voorschrift dat het bevoegd gezag voor één concrete activiteit vaststelt, naast of in afwijking van de regels die voor die activiteit gelden. De wet regelt dit instrument in het algemeen in artikel 4.5 Ow. Voor dit artikel is alleen van belang óf zo'n voorschrift voor de betrokken landinrichtingsactiviteit is gesteld: dat is de schakel waaraan de vergoeding hangt.

Waar deze post terechtkomt

Het artikel staat in de paragraaf over het besluit geldelijke regelingen, de financiële eindafrekening van de herverkaveling. De waardeverandering door de landinrichting is in die afrekening een eigen post, naast de verrekening van het verschil tussen ingebrachte en toegedeelde kavels (artikel 12.37 Ow en artikel 12.39 Ow). De schatting van die waardeverandering loopt langs artikel 12.38 Ow.

Als u het er niet mee eens bent

De vergoeding van een waardevermeerdering is geen losse beslissing maar een post in het besluit geldelijke regelingen. Dat besluit wordt voorbereid met de uitgebreide procedure van afdeling 3.4 Awb (artikel 16.33i Ow), waarin belanghebbenden hun zienswijze geven, en daarna staat beroep open (artikel 16.88 Ow). Wie meent dat een waardestijging ten onrechte wel of niet is meegerekend, moet dat daar aan de orde stellen.

Een voorbeeld. Bij een landinrichting wordt een kavelsloot verlegd en wordt een drainagewerk aangelegd. Het perceel van een fruitteler is daarna droger en beter te bewerken en stijgt in waarde. Of die stijging in de afrekening als te vergoeden waardevermeerdering meetelt, hangt af van één vraag: is er voor die werkzaamheid een maatwerkvoorschrift gesteld? Zo niet, dan blijft de stijging buiten de vergoeding.

In de praktijk

• Voor de eigenaar: zoek in het dossier van de landinrichting op of er voor de activiteit bij uw perceel een maatwerkvoorschrift is gesteld; dat stuk bepaalt of een waardestijging in de afrekening thuishoort.
• Voor wie de afrekening nakijkt: houd de post waardeverandering los van de verrekening wegens onderbedeling of overbedeling; het zijn verschillende grondslagen met verschillende voorwaarden.

Dit artikel staat dus niet op zichzelf: het beperkt een van de posten die in het besluit geldelijke regelingen worden opgenomen (artikel 12.36 Ow en artikel 12.37 Ow). Zodra dat besluit onaantastbaar is, vormt het de titel voor de vorderingen die eruit volgen (artikel 12.41 Ow).