Artikel 16.33e Ow: Wanneer werkt de onteigeningsbeschikking?

Een vastgestelde onteigeningsbeschikking doet nog niets. Zij treedt pas in werking op de dag na die waarop de uitspraak waarbij zij door de rechter is bekrachtigd, ter inzage is gelegd. Bekrachtiging is dus geen formaliteit achteraf, maar de voorwaarde waaronder de beschikking werking krijgt.

Daarmee verschilt de onteigeningsbeschikking van de meeste besluiten in de Omgevingswet. Elders geldt een besluit zodra het is bekendgemaakt en moet degene die het aanvecht zelf naar de rechter; hier gaat de rechter er eerst over, voordat er iets verandert.

Wat de eigenaar hieraan heeft

Tussen de vaststelling van de beschikking en de inwerkingtreding zit de rechterlijke toets. In die periode blijft het eigendom onaangetast en kan de eigenaar zijn zaak gewoon gebruiken, verhuren of onderhouden. Pas na de inwerkingtreding kan de onteigenaar de volgende stap zetten en de onteigeningsakte laten opmaken.

Wat er tussen vaststelling en inwerkingtreding gebeurt

Na de vaststelling volgen vier stappen. De beschikking wordt bekendgemaakt en ter inzage gelegd, waarbij wordt vermeld welke rechtbank om bekrachtiging zal worden verzocht. Belanghebbenden kunnen binnen zes weken na die terinzagelegging schriftelijk bedenkingen inbrengen; dat staat in artikel 16.33d, tweede lid, Ow. Het bestuursorgaan dient het verzoek tot bekrachtiging in. De rechter beslist, en zijn uitspraak wordt ter inzage gelegd. Pas de dag daarna gaat de beschikking werken.

Een harde dag, niet een periode

Het artikel wijst een vast moment aan: de dag na de terinzagelegging van de uitspraak. Dat is van belang omdat aan de onteigeningsbeschikking termijnen hangen die vanaf de inwerkingtreding lopen. De wet laat het bestuursorgaan hier geen keuze; er kan geen latere datum worden aangewezen.

Een voorbeeld. Een gemeente stelt in maart een onteigeningsbeschikking vast voor een perceel waarop een nieuwe ontsluitingsweg moet komen. De eigenaar brengt bedenkingen in. In oktober bekrachtigt de rechter de beschikking; de uitspraak wordt op 20 oktober ter inzage gelegd. De beschikking werkt dan vanaf 21 oktober, en niet vanaf de datum van de uitspraak of van de vaststelling.

In de praktijk

• Voor de eigenaar: houd de terinzagelegging van de uitspraak in de gaten; die dag bepaalt vanaf wanneer de beschikking geldt.
• Voor de onteigenaar: plan de notariële stappen na de terinzagelegging van de uitspraak, niet na de vaststelling van de beschikking.

Dit artikel knoopt aan bij de terinzagelegging van de uitspraak. De vermelding die bij de bekendmaking van de beschikking moet worden gedaan, is in artikel 16.33d, tweede lid, onder c, Ow gekoppeld aan de bekendmaking van de uitspraak. De regel over de inwerkingtreding staat hier; wie de datum wil weten, houdt dus beide momenten in het oog.

Welke rechter bekrachtigt, volgt uit artikel 16.94 Ow; wat bij de bekendmaking van de beschikking moet worden vermeld, uit artikel 16.33d Ow. Het vervallen van een onteigeningsbeschikking is geregeld in artikel 11.12 Ow en de akte waarmee de eigendom overgaat in artikel 11.15 Ow en artikel 11.18 Ow.