Artikel 12.33 Ow: Geld vragen in plaats van ruilgrond

Wie grond inbrengt die in het gebied nodig is voor natuur, landschap of een andere voorziening van openbaar nut, krijgt daarvoor normaal gesproken vervangende kavels elders in het blok. Niet iedereen wil dat. Dit artikel geeft de eigenaar de mogelijkheid om in plaats daarvan een algehele vergoeding in geld te vragen, in afwijking van zijn aanspraak op oppervlakte (artikel 12.30 Ow).

Waarvoor de mogelijkheid open staat

Het moet gaan om onroerende zaken die in het inrichtingsbesluit zijn opgenomen in de toedeling, bedoeld in de onderdelen c en d van artikel 12.8 Ow, kort gezegd de gronden die voor voorzieningen van openbaar nut zijn aangewezen. Daarbovenop stelt de wet twee voorwaarden. De toedeling moet gebeuren met toepassing van de korting voor natuur, landschap en erfgoed of voor andere voorzieningen van openbaar nut (artikel 12.29 Ow), en de vergoeding in geld moet bijdragen aan de verwezenlijking van het inrichtingsprogramma.

Een aanvraag, geen automatisme

De vergoeding komt er alleen op aanvraag. Het bevoegd gezag toetst daarbij of aan de tweede voorwaarde is voldaan: draagt uitbetaling in geld bij aan wat met de inrichting van het gebied wordt beoogd? Een onvoorwaardelijk recht is het dus niet. Daarin zit het verschil met de geldvergoeding bij een onbruikbaar kaveltje: die wordt juist zonder aanvraag in het ruilbesluit zelf bepaald (artikel 12.31 Ow).

Ook de pachter kan dit vragen

Dit artikel is van overeenkomstige toepassing op de pachter met een aanspraak bij de toewijzing (artikel 12.27 Ow). Voor hem geldt dus dezelfde mogelijkheid, en zijn verrekening krijgt in de geldelijke afrekening een eigen opgave (artikel 12.37 Ow).

Wat het voor de verkrijger betekent

Een toegekende vergoeding werkt door in de prijs die de verkrijgende rechtspersoon betaalt. Normaal is dat een met gedeputeerde staten overeengekomen bedrag van ten minste de werkelijke waarde (artikel 12.32 Ow); is op dit artikel een beroep gedaan, dan betaalt die rechtspersoon het bedrag van de vergoeding, of de werkelijke waarde als die hoger is (artikel 12.34 Ow).

Afwikkeling van het geld

De vergoeding wordt verrekend in het besluit geldelijke regelingen (artikel 12.36 Ow en artikel 12.37 Ow). Rechten van derden volgen het geld: de hypotheekhouder en de gerechtigde tot grondrente oefenen hun rechten uit op de wijze van artikel 15.30 Ow, en een beslag gaat over op de geldsom (artikel 12.35 Ow).

Een voorbeeld. Een veehouder stopt binnen enkele jaren en heeft zeven hectare langs een beek die in een natuurzone valt. Vervangende grond verder weg heeft voor hem geen waarde meer. Hij vraagt om een algehele vergoeding in geld; omdat die uitbetaling de natuurzone sneller rond maakt, wordt de aanvraag toegekend en komt het bedrag in de geldelijke afrekening terecht.

In de praktijk

• Voor de eigenaar of pachter: dien de aanvraag in zolang de besluiten nog in voorbereiding zijn en onderbouw waarom uitbetaling in geld de inrichting van het gebied helpt, want dat is de voorwaarde waarop wordt getoetst.
• Voor de hypotheekhouder: let erop dat uw recht bij toekenning van grond naar geld verschuift en langs artikel 15.30 Ow moet worden uitgeoefend.

Dit artikel en artikel 12.31 Ow zijn de twee gevallen waarin geld in de plaats van grond komt. Het verschil tussen inbreng en toedeling dat daarna nog overblijft, wordt verrekend op grond van artikel 12.39 Ow.