Artikel 15.42 Ow: Wat staat er in het deskundigenbericht?

Het deskundigenbericht is het stuk waarin de hoogte van de schadeloosstelling voor het eerst wordt uitgerekend. De deskundigen maken het op na het onderzoek ter plaatse en nemen daarin een begroting van de schadeloosstelling op.

Voor wie onteigend wordt, is dit het belangrijkste document in de procedure. Het bedrag dat de rechtbank uiteindelijk vaststelt, komt in de regel niet uit de lucht vallen: het bericht is de basis waarover partijen daarna discussieren.

Twee bronnen voor de begroting

Het bericht rust niet alleen op wat ter plaatse is gezien. De tekst noemt uitdrukkelijk ook andere beschikbare informatie. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om kadastrale gegevens, prijzen van vergelijkbare transacties, jaarcijfers van een bedrijf of huur- en pachtovereenkomsten. Wat een belanghebbende zelf aanlevert, kan dus in de begroting meewegen.

Een begroting voor de rechthebbenden

De schadeloosstelling is geen bedrag voor het perceel maar voor de rechthebbenden daarop. De begroting volgt de maatstaven die de wet daarvoor geeft, zoals de omvang van de schadeloosstelling in artikel 15.18 Ow, de peildatum in artikel 15.20 Ow en de werkelijke waarde in artikel 15.22 Ow.

Het bericht beslist niet

Hoe grondig het bericht ook is, het blijft voorlichting. De rechtbank stelt de schadeloosstelling zelf vast in haar eindbeschikking. Na inlevering van het bericht volgt een mondelinge behandeling, waarop de onteigenaar en de belanghebbenden kunnen uitleggen waar de begroting volgens hen naast zit.

De begroting is niet het aanbod

Het bedrag in het bericht moet goed worden onderscheiden van het aanbod van de onteigenaar en van de voorlopige schadeloosstelling. Het aanbod staat in het verzoekschrift (artikel 15.37 Ow) en bepaalt in beginsel de voorlopige schadeloosstelling (artikel 15.43 Ow). De begroting van de deskundigen komt later en kan hoger of lager uitvallen. Voor de kostenbeslissing van artikel 15.46 Ow is het aanbod de maatstaf, niet de begroting.

Een voorbeeld. Een melkveehouder raakt door een onteigening twee percelen kwijt. De deskundigen beschrijven wat zij ter plaatse hebben gezien en rekenen daarnaast met zijn boekhouding en met prijzen van vergelijkbare grond in de omgeving. Hun bericht komt uit op een bedrag voor de grond en een bedrag voor het verlies in de bedrijfsvoering.

In de praktijk

• Voor de belanghebbende: lever onderbouwende stukken aan voordat het bericht wordt opgemaakt; achteraf aanvullen kost een extra ronde.
• Voor de onteigenaar: leg uw eigen waardering en het gedane aanbod vast, zodat het verschil met het bericht te verklaren is.

De benoeming van de deskundigen staat in artikel 15.39 Ow en het onderzoek ter plaatse in artikel 15.40 Ow. Na het bericht volgen de mondelinge behandeling van artikel 15.44 Ow en de eindbeschikking van artikel 15.45 Ow.