Artikel 15.37 Ow: Het aanbod moet in het verzoekschrift staan

Nadat de onteigeningsbeschikking er is, laat de onteigenaar de schadeloosstelling door de rechtbank vaststellen. Dit artikel stelt een extra eis aan het verzoekschrift waarmee dat gebeurt: daarin moet staan welke schadeloosstelling aan elk van de belanghebbenden wordt aangeboden. De algemene eisen die het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering aan een verzoekschrift stelt, blijven daarnaast gewoon gelden.

Dat aanbod is geen formaliteit. Het bedrag dat in het verzoekschrift staat, is het startpunt van de hele procedure: de rechtbank gebruikt het om de voorlopige schadeloosstelling vast te stellen, en aan het eind kan het meewegen in de vraag wie de kosten van de procedure draagt.

Een aanbod per belanghebbende

De tekst spreekt van het aanbod aan elk van de belanghebbenden. Bij een onteigening is dat meestal niet een persoon. Naast de eigenaar kunnen een huurder, een pachter, een erfpachter, een hypotheekhouder of een beslaglegger een eigen aanspraak hebben. Voor ieder van hen hoort een afzonderlijk bedrag in het verzoekschrift te staan; een totaalbedrag voor het perceel is niet genoeg.

Bovenop de eisen van het procesrecht

Het woord onverminderd betekent dat deze eis bij de bestaande eisen komt. Artikel 30a Rv schrijft voor wat een verzoekschrift moet inhouden: wie het verzoek doet, tegen wie het is gericht, wat wordt verzocht en waarop dat verzoek rust. Dat de burgerlijke procesregels op deze procedure van toepassing zijn, volgt uit artikel 15.36 Ow.

Belanghebbenden die later opkomen

Niet iedereen is op het moment van het verzoekschrift bekend. Komt bij het onderzoek ter plaatse een belanghebbende naar voren die niet in het verzoekschrift staat, dan kan de rechter de onteigenaar opdragen ook aan hem binnen vier weken een aanbod te doen; dat volgt uit artikel 15.41 Ow. Het aanbod in het verzoekschrift is dus een momentopname en sluit de rij belanghebbenden niet af.

Een voorbeeld. Een gemeente onteigent een bedrijfsperceel waarop een aannemer een loods huurt. In het verzoekschrift noemt de gemeente het bedrag dat zij de eigenaar heeft aangeboden voor de grond en het gebouw, en daarnaast het bedrag voor de huurder vanwege de verplaatsing van zijn bedrijf. Beide bedragen staan apart vermeld, met de onderbouwing waarop ze rusten.

In de praktijk

• Voor de onteigenaar: leg vast wanneer en waarvoor elk aanbod is gedaan; het bedrag in het verzoekschrift moet overeenkomen met wat werkelijk is aangeboden.
• Voor de belanghebbende: controleer of het bedrag dat voor u is opgenomen klopt en of u met de juiste hoedanigheid in het verzoekschrift staat.

Het verzoek zelf is geregeld in artikel 11.14 Ow. Op het aanbod bouwt artikel 15.43 Ow voort, dat de voorlopige schadeloosstelling in beginsel op het aangeboden bedrag vaststelt, en artikel 15.46 Ow, dat aan een niet aanvaard aanbod gevolgen voor de proceskosten verbindt.