Artikel 15.45 Ow: De eindbeschikking en de verrekening

In de eindbeschikking stelt de rechtbank de schadeloosstelling vast. Zij doet daarbij meteen iets tweede: de beschikking houdt ook een veroordeling in tot verrekening van het vastgestelde bedrag met de voorlopige schadeloosstelling die de belanghebbende al heeft ontvangen.

Daardoor is na de beschikking geen aparte procedure meer nodig over wat er nog over en weer moet gebeuren. Het eindbedrag en de al gedane betaling worden in een beslissing tegen elkaar weggestreept.

Twee richtingen

De verrekening werkt beide kanten op. Stelt de rechtbank de schadeloosstelling hoger vast dan de voorlopige, dan moet de onteigenaar het verschil nog betalen. Valt het eindbedrag lager uit, dan moet de belanghebbende het te veel ontvangene terugbetalen. Wie een voorlopig bedrag aanneemt, loopt dus het risico dat een deel daarvan weer wordt opgevraagd.

Consignatie van het te verrekenen bedrag

De rechtbank kan bepalen dat het te verrekenen bedrag wordt geconsigneerd volgens de Wet op de consignatie van gelden. Het bedrag wordt dan in bewaring gegeven in plaats van rechtstreeks uitgekeerd. Dat is bruikbaar wanneer nog niet vaststaat aan wie het toekomt, bijvoorbeeld bij samenloop van aanspraken op dezelfde zaak.

Wat elders is geregeld

De hoogte van de schadeloosstelling zelf volgt uit de maatstaven van deze afdeling; dit artikel gaat alleen over de afwikkeling. De rente over de schadeloosstelling is afzonderlijk geregeld in artikel 15.26 Ow, en over de kosten van de procedure beslist de rechtbank op grond van artikel 15.46 Ow en artikel 15.47 Ow.

Per belanghebbende

De vaststelling en de verrekening gaan per belanghebbende. Iedere rechthebbende heeft een eigen aanspraak en heeft een eigen voorlopige schadeloosstelling ontvangen; die twee worden tegen elkaar afgezet. Rust er een hypotheek op de zaak of is er beslag ingeschreven, dan geldt daarnaast de eigen regeling van artikel 15.30 Ow, en bij een beslag onder de onteigenaar die van artikel 15.50 Ow.

Een voorbeeld. Een bewoner heeft een voorlopige schadeloosstelling ter hoogte van het aangeboden bedrag ontvangen. De rechtbank stelt de schadeloosstelling uiteindelijk hoger vast, omdat de deskundigen de verhuis- en herinrichtingskosten ruimer hebben begroot. In de eindbeschikking staat dan niet het hele bedrag als nog te betalen, maar het verschil met wat al is uitgekeerd.

In de praktijk

• Voor de belanghebbende: houd er rekening mee dat een voorlopige schadeloosstelling geen definitief bedrag is; zet een deel apart zolang de eindbeschikking er niet is.
• Voor de onteigenaar: administreer per belanghebbende welk voorlopig bedrag is uitgekeerd, want de verrekening wordt per belanghebbende vastgesteld.

De voorlopige schadeloosstelling waarmee wordt verrekend, staat in artikel 15.43 Ow. Tegen de eindbeschikking staat op grond van artikel 15.48 Ow alleen beroep in cassatie open. Weigert de rechthebbende het geld te ontvangen, dan geldt artikel 15.49 Ow.