Artikel 16.103 Ow: Afdoening zonder zitting

Niet elke zaak hoeft op zitting. Zolang partijen nog niet zijn uitgenodigd om te verschijnen, kan de rechtbank het onderzoek sluiten en meteen uitspraak doen. Dat kan in twee gevallen: het verzoek is kennelijk niet-ontvankelijk, of het moet worden afgewezen omdat de onteigeningsbeschikking kennelijk niet kan worden bekrachtigd.

Het woord kennelijk is hier het sleutelwoord. Het gaat om zaken waarin de uitkomst zo duidelijk is dat voortzetting van het onderzoek geen zin heeft. Bestaat daarover twijfel, dan hoort de zaak op zitting.

Kennelijk niet-ontvankelijk

Dat kan aan de orde zijn als het verzoek buiten de termijn van zes weken is ingediend (artikel 16.96 Ow). Het griffierecht speelt hier geen rol: dat wordt in deze procedure pas bij de uitspraak geheven (artikel 16.110 Ow), zodat het niet-betalen ervan geen grond voor niet-ontvankelijkheid kan zijn. Ontbreekt er iets in het verzoekschrift of in de stukken, dan moet het bestuursorgaan eerst een herstelkans krijgen (artikel 16.95 Ow).

Kennelijk niet te bekrachtigen

De tweede grond gaat over de inhoud: uit de stukken blijkt al dat de beschikking de toets niet haalt, bijvoorbeeld omdat een van de criteria van artikel 11.5 Ow aantoonbaar ontbreekt of omdat de voorbereiding is misgegaan. De rechtbank wijst het verzoek dan af zonder zitting. De omgekeerde weg bestaat niet: de wettekst noemt alleen deze twee gronden, dus een verzoek kennelijk toewijzen kan niet. Ook in een zaak waarin niemand bedenkingen inbrengt, moet de rechtbank de toets van artikel 16.107 Ow uitvoeren.

Het venster waarin dit kan

De bevoegdheid geldt totdat partijen zijn uitgenodigd voor de zitting; daarna kan de zaak niet meer op deze manier worden afgedaan. De uitspraak moet partijen wijzen op de mogelijkheid van verzet: het bestuursorgaan kan tegen een uitspraak zonder zitting opkomen bij dezelfde rechtbank (artikel 16.104 Ow). Tot het moment van de uitnodiging kan de rechtbank dus zelf voor deze weg kiezen; daarna is die afgesloten.

Een voorbeeld. Een gemeente dient het verzoek tot bekrachtiging acht weken na de kennisgeving in, dus twee weken na het einde van de termijn, en van een verschoonbare reden blijkt niets. De rechtbank nodigt partijen niet uit voor een zitting, sluit het onderzoek en verklaart het verzoek kennelijk niet-ontvankelijk. In de uitspraak staat dat de gemeente verzet kan doen.

In de praktijk

• Voor het bestuursorgaan: controleer vóór indiening de termijn en de volledigheid van het dossier; een afdoening buiten zitting komt zonder voorafgaande zitting of waarschuwing.
• Voor de belanghebbende: krijgt u een uitspraak zonder dat er een zitting is geweest, ga dan na of daartegen nog verzet is gedaan voordat u de zaak als afgedaan beschouwt.

De beslissingen die een uitspraak kan inhouden, staan in artikel 16.108 Ow. Het verzet tegen een uitspraak buiten zitting is geregeld in artikel 16.104 Ow.