Artikel 2.31 Ow: Eisen aan het openbaar vuilwaterriool

Het riool onder de straat is een gemeentelijke voorziening, maar de gemeente is niet vrij in hoe zij het aanlegt en onderhoudt. Dit artikel draagt het Rijk op instructieregels te stellen over het ontwerp, de bouw en het onderhoud van openbare vuilwaterriolen, met het oog op het beschermen van de gezondheid en het beheer van watersystemen.

De opdracht is dwingend: het Rijk moet die regels stellen. Ze staan niet in de wet zelf, maar worden uitgewerkt bij algemene maatregel van bestuur. Het tweede lid voegt daar de reden aan toe: de regels dienen in ieder geval ter uitvoering van de richtlijn stedelijk afvalwater.

Waarom hier regels over komen

Afvalwater dat niet goed wordt ingezameld en getransporteerd, komt in de bodem of in het oppervlaktewater terecht. De gevolgen daarvan houden niet op bij de gemeentegrens en raken de zuivering verderop in de keten. Uniforme eisen aan ontwerp, bouw en onderhoud houden dat risico beheersbaar en maken de prestaties van de riolering vergelijkbaar.

De gemeentelijke taak eronder

Het inzamelen en transporteren van stedelijk afvalwater is een taak van de gemeente, die uit artikel 2.16 Ow volgt. Hoe de gemeente die taak invult en wat zij de komende jaren aan de riolering doet, legt zij vast in het gemeentelijk rioleringsprogramma van artikel 3.14 Ow. De instructieregels uit dit artikel zetten de technische ondergrens waaraan dat moet voldoen.

Geen eis aan de eigenaar

Dit artikel gaat over het openbare riool en richt zich tot bestuursorganen, niet tot bewoners of bedrijven. Wat een eigenaar zelf moet doen met zijn aansluiting of met afvalwater op eigen terrein, volgt uit andere regels: de rijksregels over activiteiten en de regels in het omgevingsplan. Het onderscheid is van belang bij de vraag wie verantwoordelijk is als er iets misgaat: tot aan het openbare riool is dat de eigenaar, daarna de beheerder.

Ruimte voor andere systemen

De wet noemt het openbare vuilwaterriool, maar dat is niet de enige manier om afvalwater in te zamelen en te zuiveren. Op plekken waar een riool niet doelmatig is, kunnen andere voorzieningen worden toegepast. De regels die op dit artikel rusten, bepalen onder welke voorwaarden dat kan.

Een voorbeeld. Een gemeente vervangt bij een herinrichting van een straat het oude gemengde riool. Welke eisen daarbij gelden voor de uitvoering en voor het onderhoud daarna, bepaalt zij niet volledig zelf: die eisen komen uit de rijksinstructieregels die op dit artikel rusten. Voor de bewoners betekent dat vooral dat het resultaat aan een landelijke maatstaf moet voldoen.

In de praktijk

• Voor de gemeente: toets het rioleringsprogramma en het ontwerp van nieuwe riolering aan de geldende rijksinstructieregels, niet alleen aan eigen beleid.
• Voor een bewoner of ondernemer: klachten over wateroverlast of stankhinder uit het openbare riool horen bij de gemeente als beheerder; die is aan deze eisen gebonden.

Dit artikel rust op artikel 2.24 Ow en wordt begrensd door artikel 2.25 Ow, dat regels over de uitoefening van de gemeentelijke taken toestaat. De taak zelf staat in artikel 2.16 Ow en het programma in artikel 3.14 Ow.