Artikel 13.6 Ow: Geld in plaats van herstel na een ontgronding

Aan een omgevingsvergunning voor een ontgrondingsactiviteit kunnen financiële voorschriften worden verbonden die verder gaan dan de financiële zekerheid van artikel 13.5 Ow. Dit artikel noemt drie mogelijkheden, die naast die zekerheid staan en niet in de plaats daarvan komen.

De eerste is een afkoop: in plaats van de plicht om een bepaalde toestand te herstellen of te realiseren, kan het voorschrift zijn dat een bedrag wordt betaald, ineens of in gedeelten. De tweede is dat de kosten van het beheer van de ontgronde onroerende zaken geheel of gedeeltelijk worden betaald. De derde betreft de kosten van het aanpassen van de inrichting van de omgeving en van het beheer van die aangepaste omgeving, voor zover die kosten het gevolg zijn van de ontgronding.

Het woord "onverminderd" aan het begin van het artikel betekent dat deze mogelijkheden bovenop de financiële zekerheid komen. Het bevoegd gezag kan dus zowel zekerheid verlangen voor het nakomen van de vergunning als een betaling opleggen voor de afronding en het beheer.

Waarom juist bij ontgrondingen

Bij een ontgronding komt het werk dat de omgeving weer op orde brengt pas aan de orde als de winning klaar is. Intrekking van de vergunning is op dat moment geen effectief middel meer: er valt niets meer te verbieden. Een financieel voorschrift dat vooraf aan de vergunning is verbonden, houdt de kosten van de afronding dan bij de vergunninghouder.

Herstel of geld

De eerste mogelijkheid is de meest ingrijpende, want zij vervangt een verplichting. De plicht om binnen een gestelde termijn een toestand te herstellen of te realiseren volgt uit artikel 5.36 Ow; dit artikel maakt het mogelijk om daar een betaling voor in de plaats te stellen. Dat is zinvol als de ontgronder dat werk niet zelf uitvoert, bijvoorbeeld omdat het terrein in beheer komt bij een ander.

Beheer houdt niet op bij de laatste vrachtwagen

De tweede en de derde mogelijkheid gaan niet over een eenmalige handeling maar over beheer: het onderhouden van de ontgronde percelen en van de omgeving die daarop is aangepast. Dat beheer loopt door nadat de winning is beëindigd. Het voorschrift kan daarom een betaling inhouden die op die doorlopende kosten is berekend, maar alleen voor zover die kosten het gevolg zijn van de ontgronding; wat de omgeving toch al zou hebben gekost, valt erbuiten.

Een zandwinning laat een plas achter die daarna als natuur- en recreatiegebied in beheer komt bij een terreinbeherende organisatie. In plaats van de ontgronder te verplichten de oevers zelf in te richten, verbindt het bevoegd gezag aan de vergunning het voorschrift dat hij een bedrag betaalt voor die inrichting en voor het beheer van de omgeving. De beheerder voert het werk uit.

In de praktijk

• Voor de ontgronder: reken de afkoopsom en de beheerbijdrage mee in de exploitatie van de winning; het gaat om vergunningvoorschriften, niet om een onderhandelde overeenkomst.
• Voor de omwonende: wat er na de winning met het gebied gebeurt en wie dat betaalt, is te vinden in de voorschriften van de vergunning.

Een voorschrift over financiële zekerheid kan daarnaast worden opgelegd op grond van artikel 13.5 Ow; voor openbare lichamen geldt daar de hoofdregel dat dat niet gebeurt. De provinciale heffing die met ontgrondingen samenhangt, staat in artikel 13.4a Ow.