Artikel 16.43 Ow: Wanneer is een project-MER verplicht?

Dit artikel is het startpunt van de milieueffectrapportage voor projecten. Het bepaalt niet zelf welke projecten een rapport nodig hebben, maar draagt op die projecten — en de besluiten die daarvoor nodig zijn — bij algemene maatregel van bestuur aan te wijzen. Die aanwijzing staat in het Omgevingsbesluit.

Het eerste lid maakt een onderscheid dat in de praktijk alles bepaalt. Onder a staan de projecten waarvoor meteen vaststaat dat er een milieueffectrapport moet komen: de mer-plicht. Onder b staan de projecten waarvoor eerst de vraag moet worden beantwoord of er aanzienlijke milieueffecten kunnen zijn: de mer-beoordeling. Pas als het antwoord daarop ja is, volgt ook in die gevallen een rapport.

Wie beoordeelt, en wie het rapport maakt

De mer-beoordeling doet het bevoegd gezag (tweede lid). Dat hoeft niet als degene die het project wil uitvoeren bij de voorbereiding van het besluit toch al een rapport maakt: dan is de vraag of het nodig is niet meer van belang. Het rapport zelf maakt altijd de initiatiefnemer en niet het bestuur (vijfde lid). Die initiatiefnemer kan ook een overheid zijn die zelf een project uitvoert.

Waar het bevoegd gezag naar kijkt

Bij de beoordeling moet het bevoegd gezag de relevante criteria van bijlage III bij de mer-richtlijn betrekken (derde lid, onder a). Daarbij komt wat er al bekend is: resultaten van eerdere controles of beoordelingen van milieueffecten op grond van andere Europese regelgeving, voor zover die relevant zijn (onder b). Hetzelfde onderzoek twee keer doen is dus niet de bedoeling.

De aanwijzing kan worden toegesneden

Het vierde lid geeft ruimte bij het aanwijzen. De aanwijzing kan worden beperkt tot bepaalde gevallen, bijvoorbeeld boven een zekere omvang (onder a). En een omgevingsvisie, een programma of een onderdeel van een omgevingsplan kan worden aangemerkt als het te nemen besluit voor een project (onder b). Dat is van belang wanneer de werkelijke keuze over een project niet in een vergunning wordt gemaakt maar in zo'n stuk.

Een voorbeeld. Een ondernemer wil een bestaande afvalverwerking flink uitbreiden. In het Omgevingsbesluit is die activiteit boven een bepaalde drempel mer-beoordelingsplichtig. Het bevoegd gezag moet dan eerst beoordelen of er aanzienlijke milieueffecten kunnen zijn. De ondernemer kan die stap overslaan door meteen een milieueffectrapport te laten maken.

In de praktijk

• Voor de initiatiefnemer: zoek eerst op of het project onder a of onder b valt; dat bepaalt of je begint met een rapport of met een mededeling.
• Voor de omgeving: de vraag of een project aanzienlijke effecten kan hebben, wordt in de mer-beoordeling beantwoord en komt dus vóór de inhoudelijke beoordeling van de aanvraag.

Wie onder b valt en niet zelf een rapport maakt, moet zijn voornemen melden op grond van artikel 16.45 Ow. Wat er bij de aanvraag moet zitten en wat er gebeurt als dat ontbreekt, staat in artikel 16.49 Ow. Is een rapport nodig, dan wordt het besluit voorbereid volgens artikel 16.50 Ow.